Procesory

Zilog formalnie zamknął produkcję Z80 w połowie 2024 roku, kończąc niemal pięćdziesiąt lat ciągłej obecności tego układu na rynku. Firma, dziś należąca do koncernu Littelfuse, przestała przyjmować zamówienia na klasyczne warianty DIP40 i wygasiła też pokrewne mikrokontrolery z rodziny eZ8/eZ80. Dla właścicieli retrokomputerów i twórców sprzętu bazującego na Z80 oznaczało to realne ryzyko braku części zamiennych. Odpowiedzią okazał się projekt otwartego krzemowego klona.

W ostatnich tygodniach rozpoczął się intensywniejszy okres testowania kolejnych próbek inżynieryjnych procesorów AMD Medusa Point, wykorzystujących mikroarchitekturę Zen 6. Kolejne pomiary wskazują na wysoką wydajność jednego wątku oraz całkiem niezłe rezultaty wielowątkowe, pomimo ograniczeń wynikających z testowania wczesnych sampli. Kolejny test daje nam nieco więcej informacji o taktowaniu procesora. Jak jednak wyglądają same rezultaty?

Podczas targów Computex 2026, NVIDIA oficjalnie zaprezentowała procesor SoC w postaci modelu RTX Spark. To pierwsza generacja SoC na rynek konsumencki, stworzony głównie z myślą o notebookach oraz komputerach klasy Mini PC. Podczas targów na Tajwanie pokazano część nadchodzących urządzeń, a większość z nich była również u nas pokazywana oraz omawiana w ramach dedykowanego artykułu. Jeden z wariantów NVIDIA RTX Spark został przetestowany w jednej z aplikacji.

Intel Nova Lake to nadchodząca, nowa generacja procesorów Core Ultra. Wykorzysta ona nową mikroarchitekturę dla rdzeni P-Core oraz E-Core, a także nowy proces technologiczny (większość układów ma być produkowana w litografii 2 nm od TSMC, przynajmniej według ostatnich doniesień). Choć do premiery pozostało jeszcze trochę czasu, najnowsze informacje wskazują na bardziej konkretne terminy debiutu poszczególnych jednostek Nova Lake. Okazuje się, że na premierę niektórych SKU będziemy czekać znacznie...

Kiedy Waszyngton odcina dostęp do najnowszych procesów litograficznych i pamięci HBM, chińscy producenci chipów szukają obejść poza głównym nurtem rozwoju krzemu. DFSX pokazał pierwszy efekt takiej strategii, czyli akcelerator DF1000, zbudowany w całości na krajowym łańcuchu dostaw. Firma nie goni TSMC ani Samsunga, tylko przebudowuje architekturę pamięci wokół gotowego procesu 14 nm. Efekt da się podobno zestawić wprost z ofertą NVIDII.

Premiera procesora AMD Ryzen 7 7800X3D, który nadal stanowi jeden z najczęściej wybieranych gamingowych modeli, miała miejsce przeszło trzy lata temu. Tymczasem w połowie 2026 roku producent przypomniał sobie, że można wypuścić identyczną konstrukcję o niższym taktowaniu, jaka teoretycznie powinna cieszyć się podobną popularnością. Cóż... wszystko zależy od faktycznej wydajności i oczywiście wyceny. Między jednostkami AMD Ryzen 7 7700X i Ryzen 7 7800X3D jest wprawdzie sporo przestrzeni do zagospodarowania,...

ASML rzadko chwali się szczegółami produkcyjnymi klientów, ale tym razem zrobiło wyjątek. Intel Foundry zaczął wykorzystywać najdroższe i najbardziej wyczekiwane maszyny litograficzne świata do produkcji realnych, sprzedawanych procesorów. Chodzi o Core Ultra Series 3, znane szerzej jako Panther Lake, budowane na węźle Intel 18A w fabryce w Oregonie. Do tej pory High NA EUV istniało głównie w laboratoriach i materiałach prasowych.

Kilka dni temu na stronie firmy Intel pojawiła się informacja o nowej rodzinie procesorów - Starfire. Część sloganu brzmi w tym przypadku: "Stworzone z myślą o ekstremalnych warunkach". Tak naprawdę przedsiębiorstwo w opisie tej serii wskazuje na przestrzeń kosmiczną, a konkretniej na wytrzymałość jednostek na tym poziomie. Do tego możemy liczyć na wydajną obsługę AI - a to wszystko przy odpowiednio niewielkim rozmiarze i poborze mocy.

Procesory od Apple przez lata kojarzyły się głównie z energooszczędnością, świetną integracją sprzętu z systemem i imponującą wydajnością. Teraz jednak coraz wyraźniej widać, że to sztuczna inteligencja najmocniej wpływa na harmonogram i ogólną budowę kolejnych układów dla komputerów Mac. Co więcej, gigant ma nawet przestawić całą mapę produktową pod AI i pominąć część generacji M6 w droższych komputerach.

Już za niecałe dwa tygodnie poznamy pierwsze konkretne informacje na temat mikroarchitektury Zen 6. To właśnie w tym czasie zaprezentowane zostaną serwerowe procesory EPYC Venice. W międzyczasie AMD pracuje także nad konsumenckimi układami Zen 6 - desktopowymi Olympic Ridge oraz mobilnymi Medusa Point. W sieci pojawił się kolejny test wczesnej próbki inżynieryjnej tego drugiego. Wyniki są bardziej niż obiecujące.

Ostatnie informacje o procesorach Intel Nova Lake miały ostatecznie potwierdzić przywrócenie wsparcia dla instrukcji AVX-512, tym razem jednak jednocześnie dla rdzeni Performance (Coyote Cove) jak i Efficient (Arctic Wolf). W planach jest także specjalny, desktopowy procesor z mocniejszym, zintegrowanym układem graficznym Xe3P "Celestial", choć jego dostępność może zostać ograniczona do rynku Edge. Kolejne informacje dotyczą procesu technologicznego.

Minęło już sporo czasu od premiery ostatniej generacji architektury Zen od AMD. Mikroarchitektura Zen 5 pojawiła się w 2024 roku, a obecnie czekamy na oficjalne informacje na temat możliwości oferowanych przez Zen 6. Od dłuższego czasu wiemy, że w pierwszej kolejności na rynek trafią serwerowe procesory EPYC. Dotychczas nie wiedzieliśmy kiedy dokładnie spodziewać się tych układów, jednak najnowsza zapowiedź AMD wzbudziła niemałe zaskoczenie. Oficjalna zapowiedź jest już tuż tuż.

Rynek procesorów w 2026 roku kojarzy się głównie z nowoczesnymi architekturami czy jednostkami do obliczeń AI, ale AMD najwyraźniej nadal widzi sens powrotów do znanych rozwiązań. Dobrze pokazał to Ryzen 7 5800X3D 10th Anniversary Edition, ale to wcale nie jedyna nowa jednostka oparta na starszej technologii. Czerwoni właśnie po cichu dodali do swojej oferty układ Ryzen 7 4700LE. Jego specyfikacja może przywołać dawne wspomnienia.

DeepSeek przestał być już tylko laboratorium od głośnych modeli. Według Reutersa firma od około roku buduje zespół pracujący nad własnym układem AI do inferencji, czyli obsługi gotowego modelu po wdrożeniu. Stawka jest większa niż kolejny pokaz ambicji. Chodzi o wejście do projektowania własnego krzemu, ograniczenie zależności od Huawei i próbę zbudowania chińskiego zaplecza AI, które nie rozsypie się po kolejnym zaostrzeniu amerykańskich ograniczeń eksportowych.

Z każdym tygodniem jesteśmy coraz bliżej premiery procesorów Intel Nova Lake (Core Ultra serii 4). Ich premiera planowana jest na początek przyszłego roku, jednak jeszcze jesienią tego powinniśmy otrzymać sporo informacji na temat samej mikroarchitektury stojącej za rdzeniami Coyote Cove oraz Arctic Wolf. Co jakiś czas w sieci pojawiają się nieoficjalne informacje na temat specyfikacji czy poboru mocy poszczególnych układów. Tym razem jednak mamy coś bardziej konkretnego.

Walka o procesy klasy 2 nm dawno przestała przypominać prostą tabelkę z numerkami. Jedna firma ma lepszy uzysk, druga mocniejszą pozycję u klientów, trzecia próbuje odbudować wiarygodność po latach własnych błędów. Dla Intela takim testem stało się 18A, bo od tej litografii zależy los Panther Lake, a także sens dalszego pompowania pieniędzy w Intel Foundry. Najnowszy przeciek sugeruje poprawę tam, gdzie wcześniej proces po prostu się rozsypywał.

Już za kilka miesięcy powinniśmy poznać więcej konkretnych informacji na temat procesorów Intel Nova Lake, jako że zbliżamy się do etapu finalizacji prac nad tymi jednostkami oraz powolnym wdrażaniem masowej produkcji przed premierą, która ma nastąpić na początku przyszłego roku. Jak już od dawna wiemy, część układów Core Ultra 400 zaoferuje pojemniejszą pamięć cache - bLLC - co ma być odpowiedzią na AMD 3D V-Cache. Teraz okazuje się, że firma może pracować nad jeszcze większą liczbą...

Kilka miesięcy temu Intel wprowadził odświeżone procesory Arrow Lake Refresh w postaci układów Core Ultra 7 270K Plus oraz Core Ultra 5 250K Plus. Choć nie wprowadziły one rewolucji, okazały się one wyraźnie lepsze od pierwotnych modeli, a dodatkowo firma wydała oba układy w mocno konkurencyjnej cenie. Jak jednak wielokrotnie nad udowodniono w ostatnich miesiącach, nie może być dobrze przez zbyt długi czas, toteż Intel wprowadza obecnie korekty do cen obu układów.

Intel był pierwszą firmą, która przygotowała procesory, oparte na architekturze x86, ale równocześnie wykorzystujące różne typy rdzeni - Performance oraz Efficient. Później w układach mobilnych doszedł jeszcze jeden typ - Low Power Efficient, czyli najbardziej energooszczędna wersja rdzenia. W przypadku AMD sytuacja wyglądała trochę inaczej - o ile desktopowe procesory w większości utrzymały klasyczną budowę, tak procesory APU zaczęły się dzielić na rdzenie standardowe oraz bardziej energooszczędne...

Samsung Electronics wraca do tematu procesu SF1.4 (1,4 nm), który po raz pierwszy szerzej zaprezentowano podczas Foundry Forum 2022 jako element długoterminowej roadmapy. Wówczas firma mówiła o możliwej komercjalizacji około 2027 roku. Dziś jednak, według przecieków branżowych cytowanych źródła zachodnie i koreańskie, harmonogram przesuwa się raczej w stronę końca dekady, czyli niestety do około 2028–2029 roku.

Za kilka miesięcy poznamy szczegóły nowej generacji procesorów Intela z serii Nova Lake. Układy Core Ultra 400 przyniosą całkiem sporo zmian względem dotychczasowych układów. Nowa mikroarchitektura rdzeni Performance oraz Efficient, nowy proces technologiczny i wreszcie - podwójny Compute Tile dla niektórych SKU, co przełoży się na znacznie więcej rdzeni, zarówno Performance jak i Efficient. W sieci ponownie pojawiły się informacje o tych układach, a dokładnie o parametrze PL2.

W ostatnich latach Apple dość zachowawczo podchodziło do premiery kolejnych generacji procesorów. Najpierw dostawaliśmy podstawowy model CPU, który wykorzystywano w MacBookach Air, MacBooku Pro 14 oraz (od czasu Apple M4) w tabletach iPad Pro 11/13. Kilka miesięcy później dochodziły do tego znacznie mocniejsze modele z dopiskiem Pro oraz Max, które oferowały nie tylko więcej rdzeni CPU i GPU, ale również bardziej rozbudowane kontrolery pamięci.

Istnieją takie procesory, które nawet po latach nie schodzą całkiem ze sceny, bo rynek po prostu nie chce o nich zapomnieć. Ryzen 7 5800X3D jest jednym z najlepszych przykładów takiego układu - w końcu to idealny model dla wielu posiadaczy platformy AM4, by odświeżyć komputer bez wymiany płyty głównej i pamięci. Nic dziwnego zatem procesor wrócił właśnie w edycji 10th Anniversary Edition. Problemem może jednak okazać się jego cena...

Qualcomm znowu wchodzi do gry o serwery, tym razem już z podpisaną umową i konkretnym, dużym klientem. Meta ma sięgnąć po procesory Dragonfly C1000 w kolejnej generacji własnej infrastruktury, a producent tych układów próbuje wyrwać dla siebie miejsce w segmencie zdominowanym dziś przez kilku dużych graczy. Problem w tym, że między ambitnym planem a realną zmianą układu sił na rynku wciąż stoi sporo znaków zapytania.

Hygon wraca do gry w segmencie serwerowych procesorów x86 i od razu rzuca na stół mocne liczby. C86-5G mówi o 128 rdzeniach, 512 wątkach, obsłudze AVX-512 i pamięci DDR5-5600, więc mowa o układzie szykowanym pod centra danych, a nie niszowym eksperymencie. Problem w tym, że na razie dostaliśmy głównie slajdy i deklaracje. A między efektowną specyfikacją a realną wydajnością zwykle stoi jeszcze sporo niewygodnych pytań.

Firma OpenAI długo budowała pozycję wykorzystując cudzy sprzęt pracujący głównie na układach NVIDII. Ten etap nie zniknie z dnia na dzień, ale właśnie zaprezentowano możliwość jego zmiany. Wspólnie z Broadcomem firma pokazała Jalapeño, czyli własny akcelerator do przeprowadzania inferencji modeli językowych. To kosztowny ruch, trudny i spóźniony wobec części rynku, ale trudno go zbyć jako pokazówkę i walkę o obcięcie kosztów.

Google od miesięcy przebudowuje własną linię akceleratorów AI pod nowe obciążenia. Po oficjalnym rozdzieleniu TPU 8t i TPU 8i pojawił się przeciek o kolejnym kroku, czyli o układzie TPUv9 Triggerfish opracowywanym w kooperacji z MediaTekiem. Ma on zbliżyć do siebie trening, inferencję i zadania związane z agentowym AI. Nie jest to jednak jedynie korekta architektury. W praktyce mowa tu o kosztach, opóźnieniach i kontroli nad infrastrukturą.

Intel Core i5-12600K oraz pozostałe (odblokowane) procesory bazujące na architekturze Alder Lake niebawem będą obchodziły piąte urodziny, jednak pomimo iż Niebiescy dostarczyli w międzyczasie jeszcze trzy kolejne generacje desktopowych jednostek, dwunastki nadal pozostają dostępne. Ostatecznie, to całkiem solidne i wydajne modele, oferujące wszystkie najnowsze rozwiązania pod względem interfejsów. Największą zaletą okazuje się natomiast obsługa dwóch standardów pamięci operacyjnej RAM - DDR4 i...

Kilka dni temu informowaliśmy Was o tym, że AMD po cichu i bez specjalnych zapowiedzi, zdecydowało się na wyłączenie funkcji TSME z konsumenckich układów Ryzen (nie modeli Ryzen PRO, co podkreślamy). Ze względu na to, że jest to istotna pomoc w ochronie przed fizycznym atakiem na pamięć, obecność takiej funkcjonalności stanowiła ważny element procesorów Ryzen. Jak nie trudno odgadnąć, po tym jak media nagłośniły sprawę, na AMD wylała się fala krytyki ze strony użytkowników.

Kilka tygodni temu Intel zaprezentował procesory Wildcat Lake, będące tańszą alternatywą dla modeli Panther Lake. Bazują na tej samej mikroarchitekturze rdzeni P-Core i LP E-Core (odpowiednio Cougar Cove i Darkmont) oraz na tej samej architekturze dla NPU i iGPU, tyle że w uboższych konfiguracjach. Najniższym procesorem z rodziny jest Intel Core 3 304, wyposażony w 5 rdzeni, przez co swoją konfiguracją jest najbardziej zbliżony do Apple A18 Pro z MacBooka Neo.

Jakiś czas temu informowaliśmy Was o planowanej premierze desktopowych procesorów Intel Raptor Lake Next na początku 2027 roku. Odświeżone układy mają być oferowane dla osób, które nie chcą wydawać większych pieniędzy na nową platformę jaką będzie LGA 1954 z procesorami Nova Lake. Zamiast tego Raptor Lake Next zaoferuje wciąż dobry stosunek ceny do wydajności, jednocześnie przedłużając żywotność podstawki LGA 1700. Raptor Lake Next trafi także do notebooków.

Ostatnio właściwie nie ma dnia, w którym nie wspomnielibyśmy nic o rosnących kosztach podzespołów. Cały czas drożeją pamięci, a do tego dochodzi presja na coraz wydajniejsze układy do obsługi AI. Wyższe ceny dotykają więc właściwie każdego producenta. Tym razem na celowniku znalazł się MediaTek, który przez lata mocno grał stosunkiem ceny do możliwości. Nadchodząca seria Dimensity 9600 może jednak pokazać, że nawet ta strategia ma swoje granice.

Amazon od dawna rozwija własne układy dla AI, lecz do tej pory trzymał je głównie pod dachem AWS. Teraz pojawia się ruch, który zmienia optykę całej sprawy. Firma nie chce już tylko taniej zasilać własnej chmury i poprawiać marż. Zaczyna mierzyć wyżej, bo celuje w rynek, na którym od lat ton nadaje NVIDIA. Tyle że między ambitną deklaracją a realnym przewrotem w serwerowniach stoi jeszcze kilka bardzo przyziemnych problemów.

Skanery EUV od dawna stanowią wąskie gardło dla najnowszych procesów, ale dziś problem nie dotyczy jedynie miniaturyzacji. Fabryki potrzebują więcej wafli, mniej etapów i lepszej kontroli kosztów, bo boom na układy dla AI pompuje popyt szybciej, niż rosną moce produkcyjne. W tym momencie ASML rozrysowuje dalszy plan dla EUV. Najpierw High-NA w realnej produkcji, później kolejny skok, który na razie brzmi jeszcze jak sprzęt z działu R&D.

Wkrótce na rynku pojawią się urządzenia z segmentu mieszanej rzeczywistości (XR), które będą miały na pokładzie nowy chip od marki Qualcomm. Ta ostatnia przedstawiła go na wydarzeniu Augmented World Expo, choć na ten moment nie znamy jego dokładnych szczegółów, a bardziej to, czym się wyróżnia i o ile maksymalnie okazuje się lepszy od swojego poprzednika, czyli Snapdragona XR2+ Gen 2, który zagościł chociażby w headsecie Samsung Galaxy XR.

W październiku 2025 roku Intel przedstawił światu procesory z rodziny Panther Lake, które bazują na litografii Intel 18A. Okazała się ona bardzo innowacyjnym procesem technologicznym, m.in. dzięki wykorzystaniu tranzystorów RibbonFET oraz zasilania od spodu chipu PowerVia. Teraz, podczas wydarzenia VLSI 2026, Intel przedstawił oficjalną zapowiedź pokrewnej litografii Intel 18A-P, która ma przynieść kolejny wzrost wydajności lub efektywności energetycznej.

AMD przygotowuje obecnie nową generację procesorów, wykorzystujących mikroarchitekturę Zen 6. Wiemy od dłuższego czasu, że w tym roku pojawią się serwerowe układy EPYC Venice. W ich przypadku wiemy także, że wykorzystają one nowy proces technologiczny - 2 nm od TSMC. W przypadku innych serii procesorów firma nie była dotychczas skora do dzielenia się szczegółami, jednak tym razem udało się czegoś dowiedzieć na temat nowej generacji układów Ryzen Threadripper.

Rynek akceleratorów AI zaczyna męczyć się własnym rozmachem. Modele rosną, zużycie energii też, a dokładanie kolejnych szaf z GPU przestaje wyglądać jak rozsądna odpowiedź na każdy problem. W takim momencie na scenę wchodzi Tensordyne z układem Napier i obietnicą, że da się pójść inną drogą, czyli zapewnić mniej mnożeń, więcej sprytu w matematyce, dużo SRAM i mniej bólu głowy przy rachunkach za zasilanie oraz chłodzenie.

Niektóre funkcje procesorów działają tak głęboko w tle, że większość użytkowników nigdy świadomie z nich nie korzysta, jednak problem zaczyna się wtedy, gdy taka funkcja po prostu przestaje działać, a producent nie komunikuje tego wprost. Tak jest teraz w przypadku TSME. To mechanizm szyfrujący całą zawartość pamięci RAM sprzętowo generowanym kluczem, zmienianym przy każdym uruchomieniu komputera. Dlaczego jego brak jest istotny?

W przyszłym roku doczekamy się premiery nowej generacji procesorów na rynek PC, zarówno od Intela jak i AMD. W przypadku tego pierwszego będą to układy Nova Lake, mające konkurować nie tylko w aplikacjach kreatywnych, ale także w grach. AMD z kolei opracowuje mikroarchitekturę Zen 6, która trafi do serii Olympic Ridge. W sieci co jakiś czas pojawiają się informacje na temat jednych lub drugich procesorów, tym razem natomiast doniesienia dotyczą planu AMD co do desktopowych układów Olympic Ridge.

NVIDIA podczas targów Computex na Tajwanie zaprezentowała pierwszy układ SoC dla laptopów oraz komputerów klasy Mini PC. Mowa o NVIDIA RTX Spark, który bazuje na rdzeniach Grace (zmodyfikowane Cortexy przygotowane we współpracy z MediaTek) oraz układach graficznych Blackwell. NVIDIA ma już spore plany odnośnie tego segmentu, ponieważ w trakcie konferencji potwierdzono premierę także SoC Vera Rubin oraz Rosa Feynman, odpowiednio w 2028 oraz 2030 roku. Jednocześnie trwają prace z Intelem nad pierwszą...

AMD w ostatnich latach wielokrotnie odświeżało starsze procesory, zmieniając im nazwy i wprowadzając bardzo chaotyczną nomenklaturę, w której nowsze i starsze układy pojawiały się pod jedną, wspólną nazwą, co dla mniej wymagających klientów mogło być bardziej niż problematyczne. Później pojawiały się kolejne zmiany w nazwach, by choć trochę oddzielić starsze jednostki od tych nowszych. Tym razem jednak firma zdecydowała się na prawdziwą rezurekcję, wprowadzając do oferty dwa "nowe" procesory,...

Aktualnie najtańszym procesorem dla platformy AMD AM5 jest kosztujący niespełna 400 złotych AMD Ryzen 5 8400F, posiadający sześć fizycznych rdzeni i obsługujący dwanaście wątków, podobnie jak bardzo popularny oraz niewiele droższy AMD Ryzen 5 7500F. Procesor bazuje jednak na zmodyfikowanej architekturze Zen 4, wykorzystywanej również w mocniejszych układach AMD Ryzen 8000G, chociaż iGPU został oczywiście pozbawiony. Pozostaje pytanie czy relatywnie nieduża oszczędność oznacza jakieś poważniejsze...

Już od dłuższego czasu pojawiają się informacje, jakoby Intel przymierzał się do kolejnego odświeżenia procesorów Raptor Lake. W dużej mierze układy te okazały się bardzo udane, oferując dobry stosunek ceny do wydajności oraz w znaczący sposób wpływając na wydłużenie żywotności podstawki LGA 1700. W kwietniu ostatni raz padł temat ponownego wskrzeszenia wybranych procesorów z tej generacji. Teraz temat ponownie powraca, a przy okazji dowiadujemy się kilku nowych rzeczy.

Kilka tygodni temu Intel bez specjalnych zapowiedzi wprowadził do oferty dość nietypowo nazwany, mobilny procesor z serii Arrow Lake-HX. Mowa o jednostce Intel Core Ultra 7 251HX, która pod względem specyfikacji uplasowała się dokładnie pomiędzy Core Ultra 5 245HX oraz Core Ultra 7 255HX. Mimo ogłoszenia specyfikacji w kwietniu tego roku, próżno było szukać jakichkolwiek konkretnych testów wydajności. Teraz procesor pojawił się w bazie PassMark.

W segmencie akceleratorów AI coraz częściej brakuje miejsca, sensownego kosztowo montażu i marginesu produkcyjnego. Kolejne generacje akceleratorów puchną od HBM i coraz większych matryc, więc temat pakowania przestał być zapleczem dla inżynierów, a wszedł na pierwszy plan. Najnowsze doniesienia wokół NVIDIA Feynman i technologii TSMC CoPoS dobrze pokazują, gdzie dziś naprawdę jest wąskie gardło.