linux

Wkroczyliśmy w końcówkę roku 2026, choć jeszcze znajdujemy się na początku listopada - w tym okresie możemy zajrzeć do różnorakich statystyk za poprzedni miesiąc, a jedne z nich dotyczą systemów operacyjnych. W tym materiale przyjrzymy się bliżej danym, które publikuje na swojej oficjalnej stronie firma StatCounter. Obejmują one trzech głównych graczy, a więc Windowsa, macOS oraz Linuksa. Przy okazji zerkniemy, jak wygląda udział wersji systemu od Microsoftu.

Firma Valve co miesiąc publikuje wyniki ankiety, w której mogą wziąć udział wybrane osoby korzystające z platformy Steam. Obejmuje ona różnego rodzaju informacje, które dotyczą: używanego systemu operacyjnego, karty graficznej, procesora, pojemności pamięci RAM, czy też rozdzielczości monitora. Jako że listopad 2026 roku już się zaczął, a na oficjalnej stronie pojawiły się zaktualizowane wyniki, to możemy przejść do ich krótkiego omówienia - z linkiem do pełnych danych.

Segment przeglądarek internetowych dzieli się zasadniczo na dwie strony: Chromium (silnik Blink) i Gecko. Pierwszy projekt skupia wokół siebie najwięcej osób, gdyż opiera się na nim Google Chrome, Opera, czy choćby Vivaldi. Z kolei druga szala to silnik przeglądarki Mozilla Firefox, z którego także korzystają inne przeglądarki, takie jak LibreWolf, czy też Tor Browser. Ostatnia skupia się na aspekcie anonimowości i bezpieczeństwie użytkownika i właśnie otrzymała kolejną aktualizację.

Od czasu do czasu dochodzą do nas wiadomości, że w jakimś znanym oprogramowaniu znaleziono złośliwy kod. Incydenty takie odnoszą się zarówno do dużych projektów, takich jak systemy operacyjne (Linux Mint), jak i sporo mniejszych, jak choćby rozszerzenia do programów. O naruszeniu w ostatniej kategorii dowiedzieliśmy się 30 października 2026 roku, kiedy to firmie Phorion Technology udało się zidentyfikować tzw. backdoora w rozszerzeniu Claude Code od firmy Anthropic.

Valve wyceniło Steam Machine na 4389 zł, a rezerwacje ruszyły pod koniec czerwca. Tymczasem są miliony konsol PlayStation 5 z ośmiordzeniowym procesorem AMD Zen 2 i grafiką RDNA 2. Scena modderska znalazła sposób, aby uruchomić na nich Linuksa i interfejs Steam Decka. Projekt ps5-bazzite-deck pozwala korzystać z biblioteki gier Valve bez instalowania systemu na stałe. Wymaga jailbreaka, odpowiedniego firmware i pogodzenia się z ograniczeniami.

Jądro Linux 7.3 zostało niedawno wydane - 18 października 2026 roku. Obecnie trwa okno scalania nowych funkcji, które trafią do wersji 7.4, planowanej na styczeń 2027 roku. Nadchodząca aktualizacja przyniesie m.in. podstawową obsługę kolejnych chipów od Apple, AMD, Qualcomm i Google, a także rozszerzenie wsparcia dla Steam Frame. Dzięki pracy programistki współpracującej z Valve jądro zyska również obsługę kontrolerów z konsoli Nintendo Switch 2.

We wrześniu 2026 roku informowaliśmy, że twórca PS5 Linux Loader, Andy Nguyen, porzucił projekt. Świat open source ma jednak tę zaletę, że prace można kontynuować nawet po odejściu pierwotnego autora. W ten sposób siedmiu programistów przejęło rozwój projektu i wydało nową aktualizację, która umożliwia obejście zabezpieczeń konsoli Sony PlayStation 5 na kolejnych pięciu wersjach oprogramowania sprzętowego (firmware).

Urządzenia elektroniczne, z których korzystamy na co dzień, zużywają się z biegiem czasu oraz pod wpływem wykonywanej pracy. Jest to oczywisty fakt, choć niekiedy o nim zapominamy, przez co np. nie tworzymy kopii zapasowej swoich danych na wypadek, gdyby nośnik danych odmówił dalszej współpracy z nami. Po takim zdarzeniu możemy stracić swoje prywatne zdjęcia, czy też filmy, które nie w każdym przypadku będą możliwe do odzyskania. W wypadku nośników HDD i SSD możemy jednak uzyskać wgląd w całą...

Valve SteamOS można zainstalować na komputerach PC już od wersji 3.8, choć najlepszą zgodność zapewniają konfiguracje wyposażone w procesor i kartę graficzną od AMD. Producent Steam Decka i Steam Machine nieustannie rozwija swój system bazujący na jądrze Linux. Niedawno udostępniono stabilną wersję 3.9.5, która wprowadza nowszą wersję środowiska KDE Plasma, kernel 7.2, liczne poprawki błędów oraz optymalizacje zużycia energii.

Każdy kto choć trochę siedzi w branży komputerowej, zna problemy kart graficznych Intel ARC, które pozbawione dostępu do funkcji Resizable BAR, oferują znacznie niższą wydajność oraz szereg innych blokad, przez które nie można wykorzystać pełni możliwości owych układów graficznych. Co ciekawe, na GitHubie zaprezentowany ciekawy projekt modyfikacji, która pozwala omijać blokady dla starszych płyt głównych. Projekt ten jest jednak dostępny tylko dla systemów Linux.

Użytkownicy procesorów AMD Ryzen już od wielu lat mogą korzystać z rozbudowanych narzędzi do monitorowania i podkręcania sprzętu, ale większość oficjalnych rozwiązań powstaje przede wszystkim z myślą o Windowsie. Zwolennicy Linuksa nadal mają utrudniony dostęp do ustawień procesora, jednak wygląda na to, że Czerwoni chcą to wreszcie zmienić. Do pełnej wersji Ryzen Mastera dla Linuksa jest jeszcze daleka droga, ale wykonano właśnie krok w tym kierunku.

Mesa to otwartoźródłowy stos sterowników graficznych dla systemów opartych na jądrze Linuksa. Choć najwięksi producenci kart graficznych coraz aktywniej rozwijają i udostępniają własne rozwiązania, to właśnie Mesa przez lata odgrywała kluczową rolę w rozwoju grafiki na Linuksie. Obecnie deweloperzy pracują nad obsługą dekodowania wideo przez VA-API z wykorzystaniem Vulkan Video. Nowe rozwiązanie ma zostać udostępnione w przyszłym roku.

Miłośnicy cyberdecków od lat budują komputery, których nie znajdziesz na sklepowej półce. Wiele projektów bazuje na Raspberry Pi i wyróżnia się obudową inspirowaną estetyką science fiction. Slurp Burgers postawił na bardziej praktyczne podejście. Przez dwa miesiące projektował w Blenderze, drukował elementy obudowy i składał podzespoły, aby stworzyć własnego laptopa z procesorem x86. Slurptop wygląda jak sprzęt serwisowy z placu budowy.

Przenośna pamięć, która dziś występuje np. w formie wszelakiej maści pendrive'ów, czy też kart pamięci, jest dziś szeroko stosowana na całym świecie. Niewątpliwie ma wiele zalet, więc nic dziwnego, że ostatecznie "wyparła" z obiegu płyty CD/DVD. Zastosowań mamy tu całkiem sporo, wszak takie pamięci służą nie tylko do przechowywania i przenoszenia różnych plików, ale i tworzenia rozruchowych nośników, z których można uruchomić jakiś system operacyjny bądź narzędzie. Część sprzętów...

Steam to najpopularniejsza platforma dystrybucji gier, która utrzymuje tę pozycję nieprzerwanie od kilku lat. Od pewnego czasu stała się również synonimem grania na Linuksie, za sprawą Protona. Valve pracuje obecnie nad nową wersją aplikacji, dostępną w kanale beta, która wprowadzi nowy system osiągnięć zarówno dla graczy, jak i twórców gier. Ponadto użytkownicy systemów opartych na jądrze Linux wreszcie doczekali się 64-bitowej wersji klienta Steam.

Linux Mint to jedna z najpopularniejszych dystrybucji Linuksa, choć wydaje się, że z każdym rokiem nieco traci na popularności. Mimo to wciąż jest polecany jako pierwszy wybór dla początkujących użytkowników oraz osób przesiadających się z systemu Microsoft Windows 10 lub 11. Niedawno ogłoszono istotne zmiany w harmonogramie prac nad dystrybucją, zmieniono jej numerację i nazwy kodowe, a zespół w dalszym ciągu pracuje nad obsługą Waylanda.

KDE Plasma to jedno z najpopularniejszych środowisk graficznych dla systemów opartych na jądrze Linuxa. W tym roku projekt KDE obchodzi 30-lecie istnienia, z tej okazji udostępniono nową wersję środowiska 6.8, która jako pierwsza całkowicie rezygnuje z serwera wyświetlania X11 na rzecz Waylanda. Wśród nowości znalazły się również ulepszenia obsługi HDR i profili ICC, a także możliwość ręcznego przypisywania zadań do konkretnych wątków procesora.

Launcher Epic Games od lat zbiera krytykę za powolne uruchamianie i ociężałe działanie. W czerwcu, podczas Unreal Fest, firma zapowiedziała gruntowną przebudowę aplikacji, a 14 października udostępniła jej wersję Preview na Windowsa, macOS i Linuksa. W oficjalnym wpisie Epic żartuje, że programowanie jest trudne, dlatego nowy klient powstał z wykorzystaniem vibe codingu, czyli tworzenia oprogramowania z pomocą AI. Ujawniono plan wprowadzenia Fortnite na Linuksa.

Interfejs konsoli Sony PlayStation 3 i PlayStation Portable, a właściwie UI XMB, zapisał się w pamięci wielu osób, szczególnie za sprawą swojej prostoty i wygody użytkowania. Tego samego zdania jest Linexy, twórca Linexina, czyli forka Arch Linuxa. Polski entuzjasta stworzył własne środowisko graficzne inspirowane kultowymi konsolami Sony, którego głównym założeniem jest wygodne sterowanie całym systemem za pomocą kontrolerów, również tych od konsoli XBOX i Nintendo.

Sony wycofało plany wydawania części dużych gier single-player z PlayStation 5 na PC, ale programiści szukają własnej drogi. Na GitHubie rozwija się AnyPS5, projekt, który nie próbuje emulować całej konsoli. Zamiast tego przepisuje wykonywalny kod gry do formatu Windows lub Linuksa i zastępuje biblioteki systemowe PlayStation własnymi odpowiednikami. Projekt jest jeszcze bardzo wczesny, ale jego autor twierdzi, że testowana gra dociera już do rozgrywki z dźwiękiem.

Pamięć GDDR7 to obecnie najnowszy typ VRAM-u, który oferowany jest w konsumenckich kartach graficznych. Z GDDR7 korzysta jednak wyłącznie NVIDIA dla swoich układów GeForce RTX 5000 (desktopowe i mobilne warianty). W przypadku AMD, firma na razie korzysta wyłącznie ze starszych kości GDDR6, które jednak oferują wystarczającą wydajność i przepustowość dla układów graficznych, opartych na architekturze RDNA 3 czy RDNA 4. Szykują się jednak zmiany.

Jailbreaking konsol był i nadal jest popularnym zajęciem wśród entuzjastów i modderów, m.in. dzięki ich pracy powstały rozwiązania umożliwiające uruchamianie systemów Linux na konsoli PlayStation 4. Końcem kwietnia 2026 roku na platformie GitHub pojawił się pierwszy jailbreak konsoli PlayStation 5, który był rozwijany aż do teraz. Projekt jednak zostanie najprawdopodobniej zamknięty, ze względu na to, że do Sony wpłynęło zgłoszenie exploitu hypervisora.

Zestawienie darmowych programów na Linux powoli się rozkręca i nadeszła pora na trzecią jego odsłonę. Jak zwykle starałem się wybrać oprogramowanie otwarte, całkowicie bezpłatne i pozbawione reklam, pomijając jednak najbardziej oczywiste aplikacje, które polecane są przez wszystkich. Moim celem jest wyróżnienie narzędzi dobrych, ale jednocześnie mniej znanych. Nie oznacza to jednak, że są nieprzydatne – wręcz przeciwnie. Wśród nich kryją się czasami prawdziwe perełki, które mogą z powodzeniem...

Task Manager kojarzy się z Windows tak mocno, że mało kto pamięta jego autora. Dave W. Plummer pracował nad jego wersją dla Windows NT 4.0, a dziś wraca do tematu monitorowania procesów w zupełnie inny sposób. Zamiast pisać cały kod ręcznie, przygotował szczegółową specyfikację i przekazał implementację agentowi Claude Code. Projekt TMOG (Task Manager OG) zaczął się od dyskusji o możliwościach tzw. vibe codingu.

Do premiery nowej generacji kart graficznych AMD Radeon, opartych na architekturze RDNA 5, pozostał jeszcze dobry rok (choć częściej mówi się o debiucie najwcześniej w czwartym kwartale 2027 roku), niemniej już teraz producent opracowuje zarówno samą architekturę jak i dodaje do niej nowe funkcje. Najnowsza aktualizacja sterowników dla Linuksa potwierdza, że kolejna generacja Radeonów otrzyma nowy silnik związany z przetwarzaniem obrazu.

System Linux w ostatnich latach zyskuje coraz większą popularność wśród graczy. Mniejszy, mniej przeładowany funkcjami i aplikacjami, oferuje coraz częściej nawet lepszą wydajność w konkretnych grach w porównaniu do Windows 11. Oczywiście droga do bycia w pełni konkurencyjną platformą jest wciąż długa, ale co jakiś czas pojawiają się kolejne ciekawe informacje w tym temacie. Najnowsza dotyczy potencjalnego przeniesienia jednej z popularnych platform do gier właśnie na Linuksa.

Świat Linuksa jest bardzo rozległy i wiele osób nie wie, od czego zacząć. Oprócz naprawdę wielu dystrybucji, do wyboru są jeszcze środowiska graficzne, które wpływają nie tylko na wygląd, ale i funkcjonalność danej odsłony. GNOME, KDE Plasma, Cinnamon - to niektóre z nich. Żeby lepiej zorientować się w tym, co oferuje dane środowisko graficzne (nazywane potocznie pulpitem lub DE - skrót od Desktop Environment), powstaje właśnie ta seria poradników. W każdym "odcinku" zostanie omówione jedno...

Bateryjne zasilanie desktopa to temat, który w społeczności modderów wraca regularnie, zwykle kończąc się na etapie „działa przez kilka sekund". Twórca znany jako Uwoslab postanowił sprawdzić, gdzie leży granica takiego eksperymentu, i zamiast kolejnego niedopracowanego prototypu dostarczył układ, który utrzymał pod obciążeniem działający komputer klasy AM4. Dodatkowym zaskoczeniem okazał się system operacyjny uruchomiony podczas testów.

Dla większości ludzi słowo „komputer” jest nierozerwalnie połączone ze słowem „Windows”. Większość z nich nigdy w życiu nie używała niczego innego, bo nie mają wiedzy od czego zacząć, albo brakuje im czasu lub motywacji, żeby w końcu wypróbować coś innego. A tym innym systemem może być np. otwarty i całkowicie darmowy (najczęściej także do użytku komercyjnego) system operacyjny GNU/Linux. Występuje on w wielu diametralnie różniących się od siebie wersjach, a każda z nich może...

Jeszcze w 2024 roku Linus Torvalds nazwał większość marketingu wokół sztucznej inteligencji pustym szumem. Dwa lata później broni obecności AI w procesie recenzji kodu jądra Linuksa, i to w ostrych słowach. Powodem sporu na liście mailingowej kernela stał się Sashiko, czyli system analizujący łatki, stworzony przez inżyniera Google. Część deweloperów chce ograniczyć jego komentarze. Twórca Linuksa nie zostawia wątpliwości, po czyjej stronie stoi.

Branża technologiczna w dużej mierze nastawiona jest dziś na sieciowe rozwiązania. Netflix, Canva, NVIDIA GeForce NOW - to tylko część z nich. Sporo osób oddaje również swoje pliki, takie jak osobiste zdjęcia, na przechowanie do Dysku Google lub pokrewnych mu usług. W takich przypadkach można mówić o wygodzie, bo kopia zapasowa danych trafia do tzw. chmury. Negatywnym aspektem może się tu natomiast okazać kwestia prywatności, a przy okazji bezpieczeństwo danych. Zamiast korzystać z serwerów na...

Co roku na rynku ukazują się kolejne generacje podzespołów, takich jak procesory, które zazwyczaj oferują lepszą wydajność od poprzedników. Nie każdemu natomiast w takim samym stopniu zależy na aspekcie mocy, a bardziej na dobrym stosunku poboru energii do wydajności. W zasadzie nadal sporo osób potrzebuje komputera tylko do mniej wymagających zadań, takich jak praca biurowa, lekka obróbka zdjęć, starsze gry, czy też oglądanie filmów. Do takich zastosowań nie trzeba kupować drogich podzespołów,...

Z każdym tygodniem jesteśmy coraz bliżej premiery procesorów Intel Nova Lake (Core Ultra serii 4). Ich premiera planowana jest na początek przyszłego roku, jednak jeszcze jesienią tego powinniśmy otrzymać sporo informacji na temat samej mikroarchitektury stojącej za rdzeniami Coyote Cove oraz Arctic Wolf. Co jakiś czas w sieci pojawiają się nieoficjalne informacje na temat specyfikacji czy poboru mocy poszczególnych układów. Tym razem jednak mamy coś bardziej konkretnego.

Każdy z nas kiedyś musiał sformatować dysk HDD, nośnik SSD, pendrive’a albo kartę pamięci SD. Z reguły robimy to bez większego zastanowienia, wybieramy system plików, nadajemy nazwę, ustawiamy literę dysku i klikamy „formatuj”. Czasami jednak pojawia się pytanie: co właściwie oznaczają te wszystkie opcje i czy mają one realne znaczenie dla działania naszego nośnika? Jednym z mniej oczywistych, ale istotnych ustawień jest rozmiar jednostki alokacji danych, czyli klastra. W tym poradniku przyjrzę...

W skali globalnej z Linuksa korzysta około 3 – 4% użytkowników komputerów osobistych, łączących się z Internetem. Nawet jeśli statystyki ograniczymy tylko do Polski, to sytuacja wciąż wygląda bardzo podobnie. Gdyby to było klasyczne głosowanie, to 3% wszystkich głosów oznaczałoby całkowity margines, na którym nikt by się nie skupiał. Jednak w przypadku systemu Linux jest trochę inaczej. Z jednej strony dlatego, że coraz więcej firm widzi w Linuksie bazę dla komputerów i konsol gamingowych,...

Systemy oparte na jądrze Linux mogą się okazać ciekawą alternatywą dla bardzo popularnego Windowsa. Można w nich cenić sobie prędkość działania, całkiem szybką instalację programów, czy choćby spore możliwości personalizacji (np. w przypadku środowiska graficznego KDE Plasma). Funkcjonalność różnych dystrybucji można zwiększyć na różne sposoby, a jednym z nich jest dodanie możliwości instalacji aplikacji z Androida. W tym celu wystarczy skorzystać z programu Waydroid, który umożliwia...

Secure Boot przez lata działał w tle i mało kto zaprzątał sobie nim głowę, dopóki system startował bez komunikatów i czarnego ekranu. Teraz ten spokój się kończy. Microsoft wymienia certyfikaty UEFI używane od 2011 roku, a sprawa dotyczy nie tylko Windows 10 i 11, ale też Linuksa, firmware płyt głównych, nośników recovery i firmowych obrazów PXE. Takie historie później wracają rykoszetem do użytkownika, gdy komputer działa, lecz słabiej chroni się przed atakami.

Linutil nie tylko jest narzędziem całkowicie darmowym, wolnym i z otwartym źródłem. Jest to aplikacja typu distro-agnostic, czyli działająca tak samo, bez względu na to, jakiej dystrybucji GNU/Linux używasz. Ponadto nie trzeba jej nawet instalować, bo uruchamia się po wprowadzeniu krótkiej komendy w terminalu, a po zakończeniu działania nie pozostawia po sobie zbędnych plików. Warto tutaj zaznaczyć, że standardowo to narzędzie całe uruchamia się wewnątrz terminala i obsługiwane jest łatwo, za...

Microsoft od lat próbuje przekonać programistów, że Windows nadaje się do poważnej pracy deweloperskiej, ale zwykle kończyło się na półśrodkach i kolejnym zestawie obietnic. Na Build 2026 firma nie ograniczyła się do marketingu wokół AI, tylko pokazała zgodność narzędzi, kontenery, terminal i koszty lokalnego uruchamiania modeli. Do tego dorzuciła sprzęt taki, aby deweloper został przy Windows, zamiast uciekać na Linuksa albo do macOS.

Dystrybucji Linuksa nie brakuje. Jedna z nich wyróżnia się jednak swoim podejściem zarówno do systemu, jak i samych pakietów. NixOS, bo o niej oczywiście mowa, używa autorskiego menedżera pakietów Nix, który może być zainstalowany również na innych systemach. Tu żadna aplikacja nie wpływa na pracę innej i nie ma problemu z zależnościami, a przy tym możemy bez problemu wrócić do innej wersji systemu. Zobaczmy bliżej, jak działa NixOS, przy okazji omówienia aktualizacji.

W ramach rozpoczynających się targów Computex w Tajpej, firma Acer zaprezentowała pierwszy handheld Predator, bazujący na procesorach Intel Panther Lake w postaci Intel ARC G3 oraz ARC G3 Extreme. Mowa oczywiście o modelu Predator Atlas 8, oferujący m.in. 24 GB RAM czy 8-calowy ekran 1200p w proporcjach 16:10. To jednak nie jedyne nowości w zakresie handheldów, ponieważ producent pokazał również model Nitro Blaze Link. Nie jest to jednak typowa, przenośna konsola.

Przeglądarki WWW można zaliczyć do kluczowego oprogramowania w życiu wielu ludzi. W obecnych czasach są one oknem dla Internetu, z którego można wygodnie korzystać. Różnią się od siebie możliwościami, choć większość z nich opiera się na projekcie Chromium (silnik Blink, np. Google Chrome), a mniejszość na silniku Gecko. Przedstawicielem ostatniego jest Firefox i to właśnie jemu poświęcimy dziś chwilę swojej uwagi, jako że "chwilę" temu ukazała się jego kolejna odsłona.

Obecnie ogromną popularnością cieszą się programy DLSS Swapper, DLSS Enabler oraz Optiscaler, które pozwalają przełączać modele upscalingu i generowania klatek w grach, a także korzystać z nich mimo braku oficjalnego wsparcia ze strony GPU, sterowników czy deweloperów. Podobną filozofię wykorzystano tym razem w oprogramowaniu odpowiadającym za redukcję input lagu w grach. Tym razem jednak platformą docelową nie jest Windows, lecz dystrybucje Linuxa. Poznajmy projekt Low Latency Layer.

W ostatnich latach nastąpił wyraźny rozwój stacji eGPU, głównie dzięki zwiększonej przepustowości portów USB-C, w tym USB 4 (40 Gbps) oraz najnowszego standardu Intela w postaci Thunderbolt 5, który docelowo osiąga 80 Gbps z opcją zwiększenia nawet do 120 Gbps. Łączenie wydajnych kart graficznych za pośrednictwem tego typu interfejsów jest dobrze znane w środowisku Windowsa. Jak natomiast wygląda sytuacja, jeśli byśmy chcieli podłączyć najwydajniejszą obecnie kartę do laptopa Apple MacBook...

W 2026 roku mija 30 lat od ogłoszenia przez Matthiasa Ettricha rozpoczęcia pracy nad środowiskiem graficznym KDE - wtedy stanowiło ono skrót od Kool Desktop Environment, jednak obecnie pierwszy człon to po prostu litera K. Dziś jest to jeden z najpopularniejszych wyborów w linuksowym świecie. Pulpit ten dostępny jest nie tylko na komputery, ale i smartfony, a przewija się również w handheldach (Steam Deck). Organizacja "właśnie" ogłosiła, że otrzymała spore wsparcie finansowe.

Ledwie opadł kurz po Copy Fail, a jądro Linux znów wraca na nagłówki z dużo gorszego powodu niż premiera nowej wersji. Tym razem chodzi o Dirty Frag, czyli łańcuch dwóch luk, który nie potrzebuje widowiskowego zdalnego włamania, aby narobić szkód. Wystarczy zwykłe lokalne konto i podatna konfiguracja, a potem cała zabawa przenosi się do page cache, czyli miejsca, którego klasyczne kontrole integralności zwykle nie pilnują tak, jak powinny.