Nauka i technika

Każdy, kto regularnie sprawdza temperatury swojego procesora podczas obciążenia, wie, że układy potrafią gwałtownie zwalniać dokładnie wtedy, gdy potrzebujemy od nich najwyższej wydajności. Problemem nie jest samo ciepło, tylko to, jak je mierzymy. Zewnętrzne czujniki termiczne nie nadążają za błyskawicznymi skokami temperatur na poziomie pojedynczych tranzystorów. Naukowcy zaproponowali rozwiązanie, które może to zmienić.

Wydobycie surowców z Księżyca przez lata funkcjonowało jako temat specjalistycznych konferencji i wizjonerskich prezentacji. W marcu 2026 roku nabiera jednak bardzo konkretnych kształtów. Firmy Interlune i Astrolab ogłosiły plany pierwszego mobilnego harwestera helu-3, izotopu, na który rośnie realne zapotrzebowanie przemysłowe. Za projektem stoi sprzęt, który już istnieje, misja zaplanowana na najbliższe miesiące i kontrakty na setki mln dolarów.

Po raz pierwszy od misji Apollo 17 w 1972 roku czworo ludzi może polecieć w okolice Księżyca. NASA wyznaczyło nowy termin startu misji Artemis II i choć harmonogram zmieniano już kilkakrotnie, teraz mamy konkretną datę. Rakieta Space Launch System musiała jednak wrócić do hangaru po tym, jak tuż po udanym próbnym tankowaniu pojawił się niespodziewany problem techniczny. Co go spowodowało i czy NASA zdąży przed kolejnym oknem startowym?

Na targach MWC (Mobile World Congress) 2026 przedstawiono wiele nowości. Jedną z nich jest rozwiązanie od marki TCL, które dotyczy wyświetlaczy, a konkretniej technologii NXTPAPER, która poniekąd imituje kolorowe panele E Ink (redukcja niebieskiego światła, matowy ekran i nie tylko). Do tej pory można ją było spotkać w różnych sprzętach, ale nigdy nie zawitała do paneli AMOLED. Wkrótce ma się to zmienić, ponieważ chińskiej marce udało się połączyć obie technologie.

Zaczął się tydzień premier od firmy Apple - zaledwie wczoraj został przedstawiony tablet iPad Air z chipem Apple M4, a także smartfon iPhone 17e, a już dziś przedsiębiorstwo z Cupertino zaprezentowało kolejne nowości. Jedną, a w zasadzie dwoma z nich są nowe chipy, które należą do rodziny Apple M5. Tym razem mowa o jednostkach dla bardziej wymagających osób, które opierają się na architekturze Apple Fusion, mają do dyspozycji akceleratory Nerual Accelerators oraz...

Wyobraź sobie komputer, który nie tyle uruchamia program, co dosłownie żyje. Australijski startup Cortical Labs właśnie pokazał, co potrafi jego urządzenie CL1, czyli biologiczny procesor z prawdziwymi ludzkimi neuronami wyhodowanymi na krzemowym chipie. Zamiast kilowatów pobieranych przez klastry GPU, jest ułamek tej mocy. Zamiast miesięcy treningu modeli AI, tydzień pracy jednego dewelopera. Czym to jest i co oznacza dla przyszłości komputerów?

Przemysł półprzewodnikowy od dekad szuka sposobów na przyspieszenie produkcji chipów bez konieczności wymiany całych linii technologicznych. Belgijskie centrum badawcze IMEC ogłosiło wyniki, które mogą zmienić podejście producentów do jednego z kluczowych etapów litografii EUV - wygrzewania po ekspozycji rezystów. Odkrycie jest zaskakująco proste w realizacji, lecz jego potencjalne skutki dla przepustowości i kosztów produkcji mogą okazać się niemałe.

Europejskie szkoły stoją przed dylematem. AI wkracza do edukacji z impetem, obiecując rewolucję w nauczaniu, ale budzi też niepokój wśród tych, którzy na co dzień pracują z młodzieżą. Najnowsze badanie zlecone przez Epsona rzuca światło na rosnące obawy pedagogów i stawia pytanie, czy goniąc za technologicznym postępem, nie rezygnujemy zbyt pochopnie z metod, które przez dekady sprawdzały się w budowaniu solidnych podstaw edukacji?

Microsoft Research opublikował w czasopiśmie Nature przełomowe wyniki Project Silica, systemu zapisywania danych w szkle przy użyciu laserów femtosekundowych. Technologia przeszła od drogich krzemianów do zwykłego szkła borokrzemowego, z którego produkuje się naczynia kuchenne Pyrex. Jedna szklana płytka o wymiarach 12×12 cm i grubości 2 mm może przechować 4,8 TB danych przez ponad 10 000 lat. Czy to naprawdę rewolucja w archiwizacji?

AMD znalazło się w centrum medialnej burzy po tym, jak analityczna firma SemiAnalysis opublikowała raport sugerujący znaczące opóźnienia w produkcji następnej generacji akceleratora AI, Instinct MI455X. Według autorów raportu, masowa produkcja układu może zostać przesunięta nawet o rok, co pozwoliłoby NVIDII umocnić swoją pozycję w segmencie centrów danych. Korporacja z Santa Clara natychmiast zareagowała oficjalnym oświadczeniem.

Ogrzewanie odpowiada za prawie połowę globalnego zapotrzebowania na energię, a dwie trzecie tych potrzeb wciąż pokrywamy, spalając paliwa kopalne. Przez dziesięciolecia naukowcy głowili się, jak skutecznie magazynować energię odnawialną. Jak przechować ciepło słoneczne na dni, tygodnie czy miesiące, aby wykorzystać je w chłodne noce lub zimą. Chemicy z UCSB i UCLA ogłosili właśnie, że molekularne magazynowanie energii termicznej może być praktyczne i opłacalne.

ONZ właśnie utworzyła coś, czego dotąd brakowało w chaotycznej gonitwie za rozwojem AI. Chodzi o pierwszą w historii globalną instytucję naukową, która ma odpowiedzieć na pytanie, dokąd zmierza AI i jak zapobiec scenariuszom, o których wolałoby się nie myśleć. W gronie 40 wybranych ekspertów znalazł się Polak, prof. Piotr Sankowski, dyrektor Instytutu Badawczego IDEAS. To prestiżowe wyróżnienie, ale także realny wpływ na międzynarodowe standardy rozwoju technologii.

Polska firma Creotech Instruments podpisała z Eutelsatem porozumienie o współpracy przy realizacji unijnego programu bezpiecznej łączności IRIS². To ambitny projekt o budżecie 10,6 mld euro, którego celem jest umieszczenie około 290 satelitów na niskiej i średniej orbicie okołoziemskiej. Dla polskiego sektora kosmicznego to historyczna szansa na udział w ważnej infrastrukturze, która ma zapewnić Europie niezależność komunikacyjną i technologiczną.

Jeff Bezos nie publikuje często na platformie X należącej do swojego rywala. Gdy to robi, każde słowo, a nawet jego brak, ma znaczenie. Założyciel Amazona opublikował czarno-białe zdjęcie żółwia wyłaniającego się z cienia. Żadnego komentarza, żadnego kontekstu. Dla niewtajemniczonych to zagadka. Dla znających historię Blue Origin jasna deklaracja wojny w wyścigu kosmicznym. Herb firmy Bezosa od lat zdobią dwa żółwie, nawiązanie do bajki Ezopa o żółwiu i zającu.

12 lutego 2026 roku z kosmodromu w Kourou wystartowała najcięższa wersja europejskiej rakiety Ariane 6. Na pokładzie znalazły się 32 satelity Amazon Leo. To pierwsza misja komercyjna dla wariantu 64 wyposażonego w cztery boostery na paliwo stałe. Gdy nowe rakiety Blue Origin i ULA borykają się z problemami technicznymi, to właśnie europejski system wynoszący zwraca uwagę stabilnością i tempem realizacji kolejnych misji.

Chiński przemysł kosmiczny przeprowadził test, który łączy w sobie dwa najważniejsze elementy przyszłej misji załogowej na Księżyc. Z kosmodromu Wenchang na wyspie Hajnan wystartowała rakieta testowa Long March 10, niosąc bezzałogową kapsułę Mengzhou. To statek, który docelowo ma zabrać chińskich taikonautów na powierzchnię Księżyca. Nie był to jednak zwykły lot próbny, a manewry, które od lat z powodzeniem wykonuje SpaceX.

NVIDIA i francuski Dassault Systèmes właśnie zapowiedziały najważniejsze partnerstwo w swojej 25-letniej historii współpracy. Celem jest budowa przemysłowej platformy AI, która pozwoli projektować, symulować i optymalizować fabryki, produkty, a nawet cząsteczki leków zanim powstaną w realnym świecie. Obydwie firmy chcą stworzyć modele świata oparte na fizyce, gdzie AI będzie rozumieć nie tylko statystyczne korelacje, ale rzeczywiste prawa natury.

SpaceX złożyło do amerykańskiej Federalnej Komisji Łączności (FCC) wniosek, który zapiera dech w piersiach swoją skalą. Elon Musk nie poprzestaje na kilkunastu tys. satelitów Starlink. Teraz chce wystrzelić na orbitę do miliona nowych satelitów, które mają stać się gigantyczną farmą serwerów obliczeniowych dla AI. To ambitny plan, który według samej firmy stanowi pierwszy krok ludzkości w stronę stania się "cywilizacją Typu II na skali Kardaszowa".

Kongres Stanów Zjednoczonych przyznał NASA 700 mln dolarów na budowę marsjańskiego satelity telekomunikacyjnego, ale agencja musi wydać te pieniądze przed końcem września 2026 roku. Problem w tym, że NASA wciąż nie zdecydowała, jak zorganizować przetarg i czy satelita ma być prostym przekaźnikiem sygnału, czy pełnoprawną platformą naukową z instrumentami badawczymi. Do wyścigu o kontrakt zgłosiło się osiem firm – w tym SpaceX, Blue Origin i Rocket Lab, a czas ucieka.

Naukowcy z ESA wykorzystali AI do przeszukania 35-letniego archiwum teleskopu Hubble'a. Rezultat? W ciągu trzech dni system przeanalizował prawie 100 mln obrazów i wyłowił 1400 obiektów astronomicznych o nietypowej morfologii. Ponad 800 z nich nigdy wcześniej nie pojawiło się w publikacjach naukowych. To imponujący pokaz możliwości AI w astronomii, ale też zapowiedź rewolucji w sposobie radzenia sobie z lawinowo rosnącą ilością danych z teleskopów.

Sześćdziesiąt siedem lat temu Volvo dało światu trzypunktowy pas bezpieczeństwa, który uratował ponad milion istnień. Szwedzki producent nie opatentował wynalazku, udostępniając go konkurencji za darmo. Teraz firma znów rewolucjonizuje bezpieczeństwo pasażerów. W nadchodzącym modelu EX60 zadebiutują wieloadaptacyjne pasy, które analizują zarówno typ kolizji, jak i budowę ciała pasażera, dostosowując siłę naciągu w czasie rzeczywistym.

Jeff Bezos najwyraźniej uznał, że jedna megakonstelacja satelitarna to za mało. Blue Origin właśnie ogłosiła plany budowy TeraWave, sieci 5408 satelitów rozmieszczonych na orbitach LEO i MEO, która ma dostarczać przepustowość rzędu 6 terabitów na sekundę. Super, ale sytuacja robi się naprawdę intrygująca, gdy uświadomimy sobie, że druga firma Bezosa, Amazon, od kilku lat buduje własną konstelację Leo (dawniej Project Kuiper) z 3236 satelitami.

ISS zakończy swoją misję w 2030 roku, a wyścig o jej następcę nabiera tempa. Cztery amerykańskie konsorcja konkurują o lukratywne kontrakty NASA, ale to Vast Space właśnie osiągnęła ważny kamień milowy. Jej stacja Haven-1 weszła w fazę integracji. Problem w tym, że NASA wciąż nie opublikowała wymogów drugiej fazy konkursu, mimo że do deorbitacji ISS pozostało mniej niż pięć lat. Doradcy Senatu USA „błagają" agencję o decyzję.

Dwie dekady po zdobyciu Nagrody Nobla za izolację grafenu jego komercjalizacja wciąż kuleje. Obiecywano rewolucję w smartfonach, akumulatorach i samochodach elektrycznych, a rynek balansuje gdzieś między miliardowymi prognozami a rozczarowującą rzeczywistością. Problem? Brak wiarygodnego sposobu na weryfikację, czy producent rzeczywiście dostarcza prawdziwy jednowarstwowy grafen. Właśnie rozwiązano ten fundamentalny problem.

Kalifornijski startup GRU Space (Galactic Resource Utilization Space) uruchomił system rezerwacji dla klientów, którzy chcą spędzić kilka dni w pierwszym komercyjnym hotelu na powierzchni Księżyca. Firma już przyjmuje realne wpłaty od 250 tysięcy do miliona dolarów. Brzmi jak science fiction rodem z lat 60., ale na poważnie traktują to nie tylko młodzi entuzjaści kosmosu, ale także inwestorzy stojący za firmami takimi jak SpaceX czy Anduril.

Europejska Agencja Kosmiczna zdaje się w końcu przyznawać, że postawiła w przeszłości na złą kartę. Rakieta Ariane 6 zadebiutowała w lipcu 2024 roku i była już przestarzała w dniu swojego startu. Projektowana w 2014 roku jako odpowiedź na Falcona 9, powstała w erze, gdy nikt na kontynencie nie wierzył w sukces rakiet wielokrotnego użytku. Teraz, gdy SpaceX ląduje ok. 170 boosterów rocznie, a nawet chińskie startupy gonią ten poziom, ESA sięga po ostateczny środek.

Podczas gdy Boston Dynamics chwali się obrotowymi stawami Atlasa, a LG prezentuje CLOi-D składającego pranie, chińska firma PaXini wybrała na CES 2026 nieco bardziej przyziemne, ale spektakularne demo, czyli humanoida robiącego lody od początku do końca. Robot TORA-ONE manipulował dźwignią maszyny, odmierzał składniki i podawał kubek zwiedzającym. Pokaz był efektowny, ale prawdziwa historia kryła się głębiej, w technologii, której nie widać gołym okiem.

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna od ćwierć wieku nieprzerwanie gości astronautów, którzy w ekstremalnych warunkach przeprowadzają setki eksperymentów naukowych. NASA zawsze podkreślała, że bezpieczeństwo załogi stanowi najwyższy priorytet, ale przez 25 lat operacji nigdy nie stanęła przed koniecznością przedwczesnego sprowadzenia kogokolwiek na Ziemię z powodów medycznych. Aż do 8 stycznia 2026 roku.

SpaceX ogłosił największą rekonfigurację swojej satelitarnej konstelacji od początku istnienia programu Starlink. W ciągu 2026 roku firma obniży orbity niemal połowy swojej floty, 4400 satelitów, z 550 kilometrów do 480 kilometrów nad powierzchnią Ziemi. Decyzja ta ma zwiększyć bezpieczeństwo operacji w przestrzeni kosmicznej. Brzmi paradoksalnie. Więcej satelitów na niższej orbicie oznacza większe zagęszczenie, a jednocześnie mniejsze ryzyko kolizji. Jak to możliwe?

Elon Musk właśnie ogłosił przełomową decyzję. W 2026 roku firma Neuralink rozpocznie masową produkcję interfejsów mózg-komputer i wprowadzi niemal w pełni zautomatyzowaną procedurę wszczepiania implantów. To strategiczny zwrot, który może zadecydować o przyszłości całego sektora neurotechnologii. Po dwóch latach intensywnych testów klinicznych i problemach z wycofywaniem się elektrod, firma Muska stawia na skalowanie i automatyzację.

Europa przyspiesza w wyścigu o bezpieczną komunikację kwantową, a Polska właśnie zajęła w nim ważną pozycję. Międzynarodowe konsorcjum pod przewodnictwem NASK rozpoczyna realizację projektu PIONIER-Q-SAT, który ma połączyć najdłuższą w Europie naziemną sieć kwantową z kosmicznym segmentem EuroQCI. Mobilna stacja naziemna umożliwi bezpośredni kontakt z satelitą Eagle-1, pierwszym europejskim satelitą kwantowym.

Tajwan to serce globalnej produkcji półprzewodników, ale także region, w którym aktywność sejsmiczna jest codziennością. 27 grudnia 2025 roku, tuż przed północą, wyspę nawiedziło jedno z najsilniejszych trzęsień ziemi od lat, o magnitudzie 7,0. Epicentrum znajdowało się niespełna 32 kilometry od wybrzeża w pobliżu miasta Yilan. Dla Europy taki wstrząs oznaczałby zagładę infrastruktury, ale dla Tajwanu to po prostu kolejny sprawdzian wytrzymałości.

Branża AI zderza się z narastającym kryzysem energetycznym. Zapotrzebowanie na moc elektryczną rośnie w tempie wykładniczym, a tradycyjne źródła energii nie nadążają za apetytem algorytmów. HGP Intelligent Energy proponuje rozwiązanie, które brzmi jak SF. Reaktory z wycofanych okrętów wojennych mają zasilać farmę serwerów. To nie tylko odważna wizja techniczna, ale także testowa fuzja wojskowej technologii nuklearnej z cywilną infrastrukturą obliczeniową.

Rosyjska agencja kosmiczna Roskosmos właśnie podjęła decyzję, która zaskakuje nawet doświadczonych obserwatorów branży kosmicznej. Zamiast realizować od podstaw ambitny projekt nowej stacji orbitalnej Russian Orbital Station (ROS), Rosjanie zamierzają wykorzystać swoje moduły z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, a jeszcze trzy lata temu rosyjscy naukowcy otwarcie ostrzegali przed niebezpiecznymi bakteriami, grzybami i strukturalnymi pęknięciami w tych modułach.

Kosmos właśnie stał się dla Polski czymś więcej niż odległą przestrzenią badawczą. ICEYE opublikował pierwsze zdjęcia wykonane przez satelitę wyniesionego na orbitę dla Sił Zbrojnych RP. To nie tylko kamień milowy w budowie krajowych zdolności rozpoznawczych. To także demonstracja technologii, która działa tam, gdzie tradycyjne systemy optyczne zawodzą. Centrum Warszawy, granica z Niemcami, Tatry i port w Gdańsku uchwycone w dzień i w nocy, przez gęste chmury i mgłę.

Chińska firma EngineAI z Shenzhen właśnie przedstawiła swojego najnowszego humanoida T800. Robot o nazwie odwołującej się do kultowego Terminatora pojawił się na World Robot Conference w Pekinie i natychmiast wywołał burzliwą dyskusję. Nie chodziło jednak o same możliwości techniczne, które rzeczywiście robią wrażenie. Problem leżał gdzie indziej. Czy efektowne wideo promocyjne pokazuje rzeczywistość, czy zostało „podkręcone" CGI?