linux

Dla wielu osób wybór systemu operacyjnego jest dość prosty, gdyż opierają się oni na domyślnym rozwiązaniu, jakie jest instalowane na przeważającej liczbie komputerów na świecie - i to od dłuższego czasu. Mowa oczywiście o oprogramowaniu od firmy Microsoft, czyli Windowsie. Konkurencyjnym systemem, który oficjalnie jest jednak dostępny tylko na urządzeniach od marki Apple, jest macOS. Jeśli ktoś szuka alternatywy dla wspomnianych systemów od dużych przedsiębiorstw, to zazwyczaj kieruje się w...

Wielu fanów technologii zaskoczyła informacja o obecności HDMI 2.0 w specyfikacji Steam Machine, zwłaszcza że producent deklaruje obsługę 4K przy 120 Hz, co pozostaje niezgodne ze specyfikacją tego złącza. Teraz jednak wiemy, skąd wzięło się to nieporozumienie, ponieważ mamy do czynienia z licencyjną „przepychanką” po stronie HDMI Forum, czyli organizacji odpowiedzialnej za certyfikację standardów dla tego interfejsu. Sprawdźmy więc, o co dokładnie chodzi.

Nierzadko zdarza się, że pracownicy dużej firmy odchodzą, aby założyć własny biznes, ponieważ mają swoją wizję na jakiś projekt. Tak było w przypadku przedsiębiorstwa Nokia, gdzie jej byli pracownicy lata temu (końcówka 2011 roku) założyli firmę Jolla Oy. Ta rozwijała swój system operacyjny Sailfish OS (na bazie MeeGo), a z czasem wprowadziła na rynek pierwsze smartfony i tablet. "Dziś" przychodzi do nas z kolejną propozycją - smartfonem Jolla Phone.

Pecetowe dystrybucje oparte na jądrze Linux przedzierają się do świadomości coraz większej liczby osób, choć w skali światowej wciąż stanowią mały odsetek. Mowa o "wolnym" oprogramowaniu, które zwykle finansowane jest z datków, które przyczyniają się do rozwoju. Twórcy odsłony CachyOS, która stawia na optymalizacje jądra Linux, a tym samym na wydajność, wzbogacili się o kolejnego sponsora - markę Framework. Firma ma spory udział we wspieraniu świata Open Source.

Karty graficzne GeForce RTX 5000 raczej nigdy nie będą zasługiwać na miano legendarnych. Nie ma się co oszukiwać - producent zapewnił tylko nieznaczny wzrost wydajności w stosunku do poprzedników, w związku z czym możemy tu mówić raczej o rozczarowaniu. Mimo wszystko najnowsza, listopadowa ankieta dotycząca sprzętu i oprogramowania na platformie Steam może okazać się dosyć zaskakująca dla tych, którzy na Blackwellach postawili już krzyżyk.

W ostatnich latach serwer wyświetlania X11 i Wayland istniały równolegle, pierwszy jako stabilne, wieloletnie rozwiązanie, drugi jako nowsza i intensywnie rozwijana alternatywa. Obecnie jednak, po długim okresie współistnienia, X11 stopniowo odchodzi do historii. Dzieje się tak nie tylko dlatego, że kolejne środowiska graficzne domyślnie wykorzystują Waylanda, ale także dlatego, że GNOME, a teraz również KDE Plasma kończą wsparcie dla X11.

NVIDIA DGX Spark to mini PC wyposażony w układ GB10 Grace Blackwell Superchip, osiągający wydajność 1 petaflopa. Urządzenie pełni funkcję kompaktowej, ale potężnej stacji roboczej do pracy ze sztuczną inteligencją i potrafi lokalnie obsłużyć modele o 200 mld parametrów. Niedawno największy producent GPU na świecie wydał aktualizację systemu do wersji DGX OS 7.3.1, która wprowadza kilka zmian i rozwiązuje pewne problemy.

Tuxedo Computers to niemiecka marka specjalizująca się w produkcji laptopów, komputerów stacjonarnych i mini-PC zoptymalizowanych pod kątem systemów Linux, w tym własnej dystrybucji TuxedoOS opartej na Kubuntu. Firma projektuje sprzęt tak, aby działał bezproblemowo, dlatego każdy model przechodzi testy obejmujące hardware, firmware, sterowniki oraz konfigurację BIOS. Jednak w przypadku platform na procesorach Qualcomm to się nie udało.

Kilka lat temu Valve zaprezentowało Steam Decka, przenośną konsolę opartą na systemie SteamOS (ten z kolei bazuje na Linuksie), umożliwiającą uruchomienie całkiem pokaźnej biblioteki gier na Steamie. To właśnie popularność Steam Decka spowodowała wzmożone tworzenie niewielkich handheldów, tyle że z systemem Windows (głównie Windows 11). Teraz Valve idzie o krok dalej, prezentując niewielki zestaw komputerowy Steam Machine.

Rynek mini-PC od lat zdaje się być zdominowany przez platformy Intel i AMD, a jedynym mocnym konkurentem pozostaje Apple ze swoimi chipami z serii M. Jednak w kuluarach technologicznych rodzi się nowy gracz, który może wstrząsnąć tym ustalonym porządkiem. Minisforum, znane z eksperymentowania z formatami i architekturami, właśnie pokazało model MS-R1. To miniaturowy komputer wszystkim wykorzystuje w pełni chiński procesor CIX P1 z architekturą ARMv9.

Linux raczej nigdy nie kojarzył się z graniem. System ten jeszcze niedawno postrzegany był jako środowisko dla entuzjastów i programistów, jednak z biegiem lat sytuacja wydaje się zmieniać. Wiele zmienił w tej sprawie SteamOS, czyli system zainstalowany na pokładzie Steam Decka, niezwykle popularnej przenośnej konsoli do gier. Najnowsza ankieta Steam Hardware Survey pokazuje, że użycie Linuksa wśród graczy przekroczyło właśnie nieuchwytny dotąd próg.

Do grona przeglądarek internetowych, które starają się zapewnić swoim użytkownikom prywatność, można zaliczyć Tor Browser. Mimo że opiera się ona na znanym Firefoksie, to sposób działania znacząco się różni. Przede wszystkim dlatego, że nie łączy się ona bezpośrednio z odwiedzanymi stronami, a pośrednio - przez dodatkowe punkty. Dzięki temu ciężej określić, skąd pochodzi początkowy ruch sieciowy. Poza tym przeglądarka oferuje inne rozwiązania, które sprzyjają prywatności.

Jeśli mówimy o innowacjach ze świata Linuksa, to pierwszą dystrybucją, która wielu osobom przyjdzie na myśle, będzie Fedora. To właśnie ta odsłona implementuje bowiem nowości, które inne dystrybucje wdrażają stopniowo. Właśnie ukazała się kolejna wersja Fedory, która oferuje świeże jądro, a także najnowszą wersję środowiska graficznego GNOME. W tym wydaniu twórcy postanowili pozbyć się pakietów X11 nawet ze swoich repozytoriów, więc użytkownikom pozostaje Wayland.

Co prawda nie doczekaliśmy się pełnoprawnego handhelda od Microsoftu, jednak konsola ASUS ROG Xbox Ally X i tak stanowi nie lada gratkę dla graczy. Rzecz jasna ma ona kilka wad. Dla przykładu, wiele osób uważa, że tego typu urządzenia nie powinny bazować na tak "ciężkim" systemie jak Windows. Cóż, najnowszy materiał dostępny na youtube'owym kanale Cyber Dopamine potwierdza, że OS Microsoftu nie jest pod tym względem idealny.

Do popularniejszych środowisk graficznych, z którymi spotkamy się na Linuksie, należy KDE Plasma. Oferuje ono doświadczenie podobne do tego z systemu Windows, acz ma większe możliwości personalizacji. Właśnie ukazała się kolejna aktualizacja, która wprowadza nowe funkcje i usprawnia działanie obecnych. Co ciekawe, jedna z nowości związana jest z tym, co niedawno pojawiło się na Windowsie przez program PowerToys od Microsoftu. Zajrzyjmy więc do wprowadzonych zmian.

Korzystając z systemu Windows od firmy Microsoft spotkamy się głównie z jednym systemem plików, jakim jest NTFS. W przypadku dystrybucji opartych na jądrze Linux najczęściej będzie to już ext4 lub Btrfs. Darmowa konkurencja dla Windowsa jest w stanie obsługiwać NTFS, choć wymagane są tu odpowiednie sterowniki. Właśnie został zapowiedziany kolejny z nich o nazwie ntfsplus, który ma oferować nie tylko lepszą wydajność, ale również większą funkcjonalność.

W świecie Linuksa jedną z najpopularniejszych, a zarazem najbardziej polecanych dystrybucji, jest Linux Mint. Swoje istnienie zaczęła ona w 2006 roku, opierając się wtedy na odsłonie Kubuntu (Ubuntu z pulpitem KDE), choć jeszcze w tym samym roku kierunek zmienił się w stronę Ubuntu z pulpitem GNOME. Z czasem dystrybucja zaczęła skupiać się na trzech środowiskach graficznych (Cinnamon, MATE i Xfce), ale nadal opierała się na Ubuntu. W międzyczasie rozwija się jednak inna wersja.

Od jakiegoś czasu dostępny jest Debian 13, którego nazwa kodowa to Trixie. Jako że na tej dystrybucji bazującej na jądrze Linux opiera się wiele innych, to są one aktualizowane, aby korzystały właśnie z tej nowej wersji. Tak stało się z oficjalnym systemem dla komputerów jednopłytkowych Raspberry Pi. Twórcy przedstawili listę zmian, które związane są nie tylko z samym wyglądem, ale i funkcjonalnością tej dystrybucji. Zobaczmy więc dokładniej, co się zmieniło.

W ostatnich miesiącach nie tylko w Polsce, ale i w całej Europie byliśmy świadkami nieoczekiwanego wzrostu w statystykach różnych dystrybucji opartych na jądrze Linux. Ich udział na rynku w sierpniu 2025 roku stał się naprawdę wysoki, gdyż w Polsce wyniósł nieco ponad 6%, z kolei w Europie było to 5,23%. Z tak wysokimi wartościami nie mieliśmy do tej pory do czynienia. Niektórzy zapewne oczekiwali dalszego wzrostu, ale nowe statystyki nie pozostawiają złudzeń.

Dosłownie chwilę temu pojawiła się nowa wersji odsłony openSUSE - tytułowa Leap 16. Mówimy tu o stabilnej edycji, która będzie wspierana przez następne 24 miesiące. Jeśli zaś chodzi o samą dystrybucję, to pojawiła się ona na rynku ponad trzy dekady temu (w 1994 roku), a znana jest z autorskiego narzędzia konfiguracyjnego o nazwie YaST. Sponsorowana jest przez niemiecką firmę SUSE. Zajrzyjmy do zmian, które zostały wprowadzone w najnowszej edycji.

Małą rewolucję na rynku handheldów zapoczątkował Steam Deck. Można powiedzieć, że to dzięki popularności tego urządzenia od Valve inni producenci zaczęli poważniej traktować handheldy, wprowadzając tym samym na rynek swoje modele. Minęło już trochę czasu i sytuacja w tym segmencie rynku nieco się zmieniła, wszak Steam Decka można dziś zaliczyć do grona tych najsłabszych. Nie zmienia to faktu, że nadal jest to ciekawy sprzęt, który właśnie doczekał się kolejnej promocji.

Dystrybucji opartych na jądrze Linux jest na rynku... całkiem sporo. Wybór jest na tyle duży, że może przytłoczyć wielu użytkowników, którzy chcą postawić pierwsze kroki po tej stronie. Stąd też mnożą się rankingi, które wskazują, jaką odsłonę warto wybrać na start. Jedną z nich jest tytułowy Zorin OS, w którym bez większego problemu odnajdą się dotychczasowi użytkownicy Windowsa. Wkrótce ukaże się jego kolejna edycja, a już teraz uzyskaliśmy wgląd do nadchodzących zmian.

W mediach technologicznych często pojawiają się doniesienia o rozmaitych problemach, których źródłem bywają słabe projekty, zbyt wydumany marketing, a coraz częściej także źle napisany kod. Z tym ostatnim najprawdopodobniej mierzy się obecnie ASUS w laptopach z serii ROG, Strix, Scar i Zephyrus, a w konsekwencji również ich użytkownicy, którzy zgłaszają liczne mikroprzycięcia. Jeden z nich, poirytowany tym faktem, przeprowadził analizę problemu ASUS-a.

Świat dystrybucji opartych na jądrze Linux jest bardzo rozległy, a dopełnia go całkiem spora ilość różnych środowisk graficznych. To one odpowiadają za wygląd systemu, a poniekąd też za jego funkcjonalność. Wśród tych popularniejszych wymienić można GNOME. Ten "pulpit" doczekał się właśnie kolejnej aktualizacji, nad którą pracowano przez sześć miesięcy. Zmiany dotknęły głównie aplikacji systemowych, choć nie zabrakło nowości dla monitorów obsługujących tryb HDR.

Wśród komunikatorów internetowych prym niezmiennie wiedzie WhatsApp, który aktualnie jest w posiadaniu firmy Meta. Nie brakuje oczywiście darmowych alternatyw, które w większym stopniu stawiają na naszą prywatność, a jednym z popularniejszych rozwiązań jest Signal. Aplikacja ta nie miała do tej pory tak rozwiniętej funkcjonalności, jak WhatsApp, aczkolwiek właśnie zaczęło się to zmieniać w kwestii kopii zapasowej. Przy tej okazji wprowadzono pierwszą płatną usługę.

Zaczął się kolejny miesiąc, więc ponownie możemy zajrzeć do statystyk z serwisu Statcounter - tym razem skupiając się na udziale rynkowym poszczególnych systemów operacyjnych. W sierpniu zaszły całkiem spore zmiany, albowiem dystrybucje oparte na jądrze Linux zanotowały bardzo duży wzrost - nie tylko w samej Polsce, ale i Europie. Tak naprawdę Linux nigdy nie miał tak wysokich udziałów w naszym kraju, jak obecnie. Migracja z Windowsa, czy może chwilowa anomalia?

Po małej przerwie ponownie zaglądamy do świata dystrybucji opartych na jądrze Linux. Tym razem skierujemy swoją uwagę w stronę CachyOS - odsłony, która opiera się na rozpoznawalnym wariancie Arch, ale oferuje dodatkowe optymalizacje od twórców. W ostatnich sześciu miesiącach zyskała na popularności, o czym może (choć wcale nie musi) świadczyć 1. miejsce z tego okresu w rankingu na stronie DistroWatch. Nowa aktualizacja wprowadza szereg ciekawych usprawnień i nowości.

Do przesyłania plików pomiędzy różnymi urządzeniami możemy skorzystać z całkiem wielu metod. Praktykowanym przez wiele osób sposobem jest połączenie ze sobą dwóch sprzętów przewodem USB, ponieważ dzięki temu można nierzadko uzyskać szybszy transfer danych. Można także skorzystać z bezprzewodowych* rozwiązań, do których sprawdza się różnego rodzaju oprogramowanie. Jednym z nich jest darmowy, a zarazem otwartoźródłowy program Syncthing.

Jeżeli stoimy obecnie przed decyzją reinstalacji systemu Windows lub po prostu chcemy zainstalować ten, czy też inny system operacyjny na komputerze, to być może zastanawiamy się, jak się do tego zabrać. Zasadniczo potrzebujemy tylko pendrive'a o odpowiedniej pojemności, a do sprawniejszego przejścia przez cały proces - przyzwoitego łącza internetowego. Ten materiał przedstawi nam łatwe kroki, po których będziemy już wiedzieć, jak stworzyć bootowalnego pendrive'a.

Na scenie Linuxa od lat funkcjonuje wiele dystrybucji oraz ich forków. Stworzenie własnego odgałęzienia, nawet bazującego na istniejącej dystrybucji, jest zadaniem wymagającym czasu, wiedzy i doświadczenia w programowaniu. Linexy, jeden z polskich popularyzatorów systemów opartych na jądrze Linux, właśnie udostępnił swój autorski projekt - fork Arch Linux, o nazwie Linexin. System jest skonfigurowany z myślą o graczach i twórcach kreatywnych.

Lata świetności kart graficznych AMD Polaris już dawno minęły, ale nie oznacza to, że już nikt z nich korzysta. Układy w stylu Radeona RX 580 czy RX 480 nadal znajdują się w wielu starszych pecetach, co potwierdza chociażby comiesięczna ankieta na Steamie. Możemy więc powiedzieć, że zestarzały się naprawdę godnie. Mimo wszystko jednak nie spodziewaliśmy, że z jednostki Polaris nadal aktywnie korzysta tak wybitna osobistość, jak Linus Torvalds.

Do wyboru mamy dziś całkiem sporo systemów operacyjnych, z których najpopularniejszym niezmiennie jest Windows. Oprócz niego istnieje jeszcze macOS rozwijany przez Apple, ChromeOS od firmy Google, a także liczne dystrybucje oparte na jądrze Linux, które tworzone są przez firmy lub zwolenników otwartego oprogramowania. Na Statcounter w każdym miesiącu można zobaczyć statystyki z poprzednich, które omawiają udziały każdego rozwiązania. Zobaczmy te z lipca 2025 roku.

Większość producentów laptopów, takich jak HP, ASUS, czy też Lenovo, oferuje gotowe konfiguracje, w których niewiele można zmienić. Są jednak marki, które jeszcze przed zakupem oferują nam wybór procesora, nośnika danych i innych aspektów, a jedną z nich jest TUXEDO Computers. Oprócz tego przedsiębiorstwo to oferuje autorski system operacyjny oparty na jądrze Linux, który jest zoptymalizowany dla jego urządzeń. Nowością jest TUXEDO InfinityBook Pro 15 - Gen10.

Dystrybucji opartych na jądrze Linux jest naprawdę sporo. Część z nich jest tworzona i rozwijana przez fanów otwartego oprogramowania, a inna część przez firmy. Do tej drugiej kategorii należy odsłona Clear Linux OS, a zasadniczo to należała, ponieważ firma Intel, która za nią odpowiadała, postanowiła zaprzestać jej rozwoju. W związku z tym nie otrzyma ona już żadnej aktualizacji, a projekt na GitHubie zostanie zarchiwizowany. Zobaczmy, czym i dla kogo był Clear Linux OS.

Na dużych ekranach... choć doprecyzowując, na ten moment mowa o segmencie Smart TV, możemy się spotkać z autorskimi systemami od producentów tych urządzeń lub też z rozwiązaniem od Google (np. Android TV). Interfejs jest oczywiście specjalnie dostosowany, choć instalacja dodatkowych aplikacji w tych pierwszych przypadkach jest ograniczona. Jednak oprócz systemu od Google, który ma większe możliwości, istnieją alternatywy, a jedną z nich jest Plasma Bigscreen.

Niegdyś przeglądarka internetowa Mozilla Firefox była popularnym rozwiązaniem w Polsce. Z biegiem czasu większym zainteresowaniem zaczęła się cieszyć Google Chrome i do dziś utrzymuje swoją pozycję na naszym oraz innych rynkach. Firefox jest jednak stale rozwijany, mimo spadku zainteresowania, a twórcy ogłosili zmianę, która została wdrożona w odsłonie 141 dla systemu Windows. Mowa o obsłudze technologii WebGPU. Jednak czym w ogóle jest to rozwiązanie?