KDE Plasma 6.8 zrezygnuje z obsługi serwera wyświetlania X11. To już kolejne środowisko graficzne, które przechodzi na Wayland

W ostatnich latach serwer wyświetlania X11 i Wayland istniały równolegle, pierwszy jako stabilne, wieloletnie rozwiązanie, drugi jako nowsza i intensywnie rozwijana alternatywa. Obecnie jednak, po długim okresie współistnienia, X11 stopniowo odchodzi do historii. Dzieje się tak nie tylko dlatego, że kolejne środowiska graficzne domyślnie wykorzystują Waylanda, ale także dlatego, że GNOME, a teraz również KDE Plasma kończą wsparcie dla X11.

Środowisko graficzne KDE Plasma zakończy obsługę serwera wyświetlania X11 w wersji 6.8, która jest planowana na koniec 2027 lub początek 2028 roku. To kolejne środowisko, po GNOME, które w pełni przechodzi na Waylanda.

Pierwsze kroki w świecie Linuksa, czyli słów kilka o mojej przygodzie z tym systemem i dystrybucjami. Czy zostałem na dłużej?

KDE Plasma to jedno z trzech najpopularniejszych środowisk graficznych w systemach opartych na jądrze Linuxa, korzystają z niej m.in. Garuda Linux, Kubuntu, EndeavourOS czy polski fork Archa: Linexin. Niemniej jednak środowisko to bardzo często pozostaje drugą opcją przy wielu dystrybucjach, które domyślnie stawiają na GNOME. Deweloperzy GNOME ogłosili na początku listopada 2025, że wersja 50, planowana na marzec 2026, również nie będzie wspierała natywnej sesji X11. Podobny kierunek obserwujemy wśród twórców dystrybucji, przykładowo Fedora 43 przeszła już całkowicie na Waylanda. Do tego grona dołącza teraz KDE Plasma, którego twórcy poinformowali 26 listopada 2025 roku, że zakończą wsparcie serwera wyświetlania X11 w wersji 6.8, planowanej na koniec 2027 lub początek 2028 roku.

KDE Plasma 6.5 zadebiutowało. Kolejna odsłona pulpitu dla Linuksa oferuje nowość z PowerToys i zwiększa ogólne możliwości

Zespół KDE podkreśla, że decyzja ta została podjęta w celu szybszego wprowadzania nowych funkcji oraz poprawy stabilności i funkcjonalności dla większości użytkowników. Oczywiście taka zmiana niesie ze sobą kilka kwestii, starsze aplikacje przystosowane do X11 będą mogły działać dzięki warstwie kompatybilności XWayland, co poza kilkoma specyficznymi przypadkami nie powoduje większych problemów. A także obsługi układów graficznych NVIDIA, gdzie do pełnej funkcjonalności wymagane są zamknięte sterowniki, podczas gdy wsparcie dla starszych generacji GeForce GTX jest dostępne przez otwartoźródłowy Nouveau. W kontekście gamingu przejście na Wayland może okazać się korzystne, ponieważ tylko ten serwer wyświetlania wspiera w pewnym zakresie HDR, a wraz z rozwojem KDE Plasma ten aspekt będzie stopniowo ulepszany. Najnowsza wersja KDE Plasma 6.6, planowana na 12 lutego 2026, będzie jedną z  dwóch ostatnich odsłon wspierających serwer wyświetlania X11.