Papier i długopis kontra sztuczna inteligencja. Według raportu Epsona europejscy pedagodzy wybierają sprawdzone rozwiązania

Europejskie szkoły stoją przed dylematem. AI wkracza do edukacji z impetem, obiecując rewolucję w nauczaniu, ale budzi też niepokój wśród tych, którzy na co dzień pracują z młodzieżą. Najnowsze badanie zlecone przez Epsona rzuca światło na rosnące obawy pedagogów i stawia pytanie, czy goniąc za technologicznym postępem, nie rezygnujemy zbyt pochopnie z metod, które przez dekady sprawdzały się w budowaniu solidnych podstaw edukacji?

Większość polskich pedagogów uważa, że nadużywanie AI w nauce osłabia zdolność krytycznego myślenia i zachęca uczniów do uczenia się na skróty.

Polak wśród 40 wybrańców ONZ, którzy zdecydują o przyszłości sztucznej inteligencji. Prof Sankowski pokonał 2600 konkurentów

Okazuje się, że aż 78 proc. polskich nauczycieli obserwuje, jak uczniowie sięgają po narzędzia AI zarówno podczas odrabiania prac domowych, jak i w trakcie lekcji. Problem w tym, że większość pedagogów, a konkretnie 58 proc., postrzega to zjawisko negatywnie. Ich główny zarzut? Sztuczna inteligencja zachęca młodych ludzi do uczenia się na skróty, z pominięciem właściwego procesu przyswajania wiedzy. Jeszcze bardziej niepokojące są obserwacje dotyczące efektów takiej nauki. Aż 62 proc. nauczycieli w Polsce zauważa spadek wyników prac klasowych i egzaminów, a uczniowie pozbawieni dostępu do AI mają trudności z samodzielnym formułowaniem i przekazywaniem wiedzy. To sygnał, że zamiast wspierać rozwój kompetencji, technologia może prowadzić do ich stopniowego zaniku.

Disney łamał prawo przez 5 lat i doskonale o tym wiedział. Teraz zapłaci miliony za śledzenie Twoich dzieci

Najbardziej jednak niepokoi pedagogów coś innego. Chodzi o potencjalne osłabienie krytycznego myślenia. Aż 71 proc. ankietowanych obawia się, że poleganie na sztucznej inteligencji podkopuje zdolność dzieci do rozpoznawania fałszywych informacji i weryfikowania treści. To szczególnie istotne w kontekście innych badań, raport NASK z polskich szkół podstawowych wskazuje, że uzależnienie od generatywnej AI to jedno z najpoważniejszych zagrożeń dostrzeganych przez nauczycieli. Warto tu przypomnieć wcześniejsze analizy, które publikowaliśmy, dotyczące problemów z halucynacjami dużych modeli językowych. Błędne odpowiedzi ChatGPT czy innych narzędzi mogą utrwalać się w umysłach młodych użytkowników jako sprawdzona wiedza.

Naprawdę wiesz co Twoje dzieci robią w sieci? Raport NASK o nastolatkach odsłania prawdę, której rodzice nie chcą znać

Naukowcy dostarczają argumentów potwierdzających obawy pedagogów. Dr Lili Yu z australijskiego Uniwersytetu Macquarie zauważa, że czytanie skondensowanych treści edukacyjnych na ekranach obniża zdolność przyswajania wiedzy. Z kolei badania norweskich neuropsychologów z Uniwersytetu w Trondheim, opublikowane we Frontiers in Psychology, pokazują coś fascynującego. Podczas pisania ręcznego wzorce połączeń neuronalnych są znacznie bardziej rozbudowane niż przy korzystaniu z klawiatury. Precyzyjna kontrola ruchów dłoni, wizualne i ruchowe przetwarzanie informacji podczas formowania liter, to wszystko tworzy w mózgu ślady pamięciowe, które wzmacniają proces uczenia. Proste wystukiwanie klawisza tym samym palcem nie daje mózgowi porównywalnej stymulacji. Dlatego 86 proc. polskich nauczycieli w badaniu Epsona uznało, że tradycyjne zasoby, czyli podręczniki, ćwiczenia, karty pracy irp., są podstawą rozwoju umiejętności czytania, pisania i liczenia, nawet w dobie AI.

TOP 10 drukarek do domu. Ranking najciekawszych modeli atramentowych i laserowych na początek 2026 roku

Paradoksalnie, problem leży nie w samej technologii, ale w nierównowadze jej użycia. 68 proc. pedagogów dostrzega istotną rolę AI w edukacji, pod warunkiem odpowiedzialnego podejścia, a 90 proc. podkreśla potrzebę balansu między metodami cyfrowymi a tradycyjnymi. Najważniejszą okazuje się infrastruktura. Ponad jedna trzecia polskich nauczycieli (36 proc.) wskazuje na niewystarczającą liczbę drukarek w placówkach, co uniemożliwia im zapewnienie uczniom materiałów papierowych, gdy są potrzebne. To nie jest kwestia sentymentu, a neurobiologii uczenia się. Jak podsumował raport Tomasz Lis z Epson Polska - Jeśli chcemy stworzyć pokolenie gotowe do pracy z AI, zdolne do krytycznego myślenia i odpowiedzialnego działania, musimy zadbać o silny fundament oparty na pracy z papierem i długopisem. AI nie jest zagrożeniem, jeśli jej wykorzystanie poprzedza opanowanie podstaw. Problem zaczyna się, gdy technologia zastępuje proces uczenia się, zamiast go wspierać.