Unia Europejska buduje infrastrukturę pionierskiej sztucznej inteligencji. Startuje Forum Ekspertów ds. Frontier AI

Bruksela uruchomiła nabór do Forum Ekspertów ds. Frontier AI, inicjatywy, która ma przesądzić, czy Europa zdoła konkurować z amerykańskimi gigantami w wyścigu o najbardziej zaawansowane modele sztucznej inteligencji. Zgłoszenia można składać do 12 marca 2026 roku. Pierwsze spotkanie forum odbędzie się online 23 kwietnia. Uczestnikami mają być twórcy modeli AI, inwestorzy oraz przedstawiciele przemysłu z całej Unii Europejskiej, Islandii i Norwegii.

Europa otwiera furtkę dla twórców AI, inwestorów i przemysłu. Pierwsze forum ekspertów zbierze się 23 kwietnia, aby kształtować przyszłość europejskiej suwerenności cyfrowej w dziedzinie zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji.

Europejski superkomputer eksaskalowy JUPITER na czwartym miejscu w najnowszym rankingu TOP500

Frontier AI, czyli pionierska sztuczna inteligencja, to określenie najnowocześniejszej klasy modeli, systemów o setkach miliardów parametrów zdolnych do adaptacji w różnych domenach bez konieczności ich gruntownego przeprogramowania. Mówimy tu o rozwiązaniach pokroju GPT-4 czy Claude, które zmieniły krajobraz technologiczny ostatnich lat. Problem w tym, że Europa w tym wyścigu pozostaje daleko w tyle. Wiodące modele językowe to produkty amerykańskie lub chińskie, a europejskie firmy, od startupów po korporacje, korzystają z platform, których nie kontrolują. To nie tylko kwestia prestiżu, ale realne zagrożenie dla konkurencyjności gospodarczej i suwerenności cyfrowej Starego Kontynentu. Forum Ekspertów ds. Frontier AI to odpowiedź na to wyzwanie, element europejskiej inicjatywy Frontier AI ogłoszonej w strategii Apply AI w październiku 2025 roku i oficjalnie uruchomionej podczas szczytu w Berlinie miesiąc później. Celem jest stworzenie unikalnej struktury non-profit, łączącej sektor publiczny i prywatny, która zamknie strategiczne luki w europejskim ekosystemie AI. Komisja nie ukrywa ambicji. Forum ma zmapować istniejące wysiłki, zidentyfikować wąskie gardła i wskazać możliwości dla europejskiej konkurencyjności. Najważniejszym pytaniem jest, czy to kolejna biurokratyczna inicjatywa UE, czy rzeczywisty impuls dla europejskiego sektora technologicznego?

Komisja Europejska wszczyna dochodzenie przeciwko Meta w sprawie blokowania chatbotów AI na WhatsAppie

Unia w ostatnich miesiącach uruchomiła sporo działań wspierających rozwój zaawansowanej AI. W lutym 2026 wystartował Frontier AI Grand Challenge, konkurs, w którym jedno konsorcjum otrzyma dostęp do 2,5 proc. całkowitej mocy obliczeniowej EuroHPC przez rok, aby wytrenować model o co najmniej 400 miliardach parametrów. To bezpośrednia próba dorównania amerykańskim gigantom. GPT-4 szacuje się na około 1,76 biliona parametrów, ale europejscy naukowcy stawiają na efektywniejsze architektury jak Mixture-of-Experts (MoE), które przy mniejszej liczbie aktywnych parametrów mogą osiągnąć porównywalne wyniki.Równolegle powstają AI Factories. Obecnie działa już 19 takich ośrodków w całej Europie, a dodatkowo 13 tzw. Anten (AI Factory Antennas), czyli  regionalnych punktów dostępu, które rozszerzają zasięg głównych fabryk AI na kraje niemające własnej infrastruktury superkomputerowej. Anteny działają jak lokalne bramy. Łączą krajowe instytucje, startupy i ośrodki badawcze z mocą obliczeniową głównych superkomputerów (jak eksaskalowy Jupiter w Niemczech), oferując wsparcie algorytmiczne, szkolenia i dostęp do talentów. Dzięki temu nawet mniejsze państwa UE, a także partnerzy spoza Unii jak Wielka Brytania, Szwajcaria czy Mołdawia, mogą korzystać z europejskiego ekosystemu AI bez konieczności budowania własnej drogiej infrastruktury. Do tego dochodzi InvestAI Facility z budżetem 20 mld euro na stworzenie pięciu gigafabryk AI, zdolnych do trenowania modeli o bilionach parametrów.

Unia Europejska uruchamia program Choose Europe for Science z budżetem 500 mln euro na przyciągnięcie naukowców z USA

Czy Europa ma szansę w tym starciu? Z jednej strony infrastruktura sprzętowa zyskuje tempo. Superkomputer Jupiter osiąga eksaskalową moc obliczeniową, a sieć EuroHPC zapewnia teoretycznie demokratyczny dostęp do zasobów dla startupów i MŚP. Z drugiej jednak, koszty trenowania modeli językowych są gigantyczne (GPT-4 pochłonął blisko 80 mln dolarów), a sama moc obliczeniowa to za mało bez dostępu do ogromnych zbiorów danych i zespołów najlepszych inżynierów, których amerykańskie firmy przyciągają wyższymi pensjami. Forum będzie działać według zasady Chatham House Rule, co ma zagwarantować otwartość dyskusji, ale Urząd ds. Sztucznej Inteligencji zapowiada publikację najważniejszych wniosków dla zachowania przejrzystości. Uczestnictwo jest nieodpłatne, ale wymaga udokumentowania doświadczenia w obszarze frontier AI oraz przedstawienia rekomendacji, jak inicjatywa może najlepiej osiągnąć swoje cele. Długofalowe konsekwencje tej inicjatywy wykraczają poza samą technologię. Europa próbuje stworzyć alternatywę dla amerykańskiej dominacji w AI, ale stawka jest wysoka. To szansa na zbudowanie zaufanych, otwartych modeli respektujących europejskie wartości i regulacje (jak niedawno wdrożony AI Act), ale też ryzyko, że kolejna unijna strategia utonie w biurokracji i rozproszeniu środków. Czy startupy rzeczywiście dostaną realne wsparcie, czy gigafabryki pozostaną na papierze? Odpowiedź poznamy w nadchodzących miesiącach, kiedy pierwsze projekty zaczną przynosić rezultaty. Jedno jest pewne, że Europa wreszcie traktuje AI jako priorytet strategiczny, a nie jedynie temat do regulacji.