Linux w pięciu smakach: KDE Plasma. Przewodnik po środowiskach graficznych Linuksa cz. 1. Funkcjonalność i krótka historia

KDE Plasma - Omówienie popularnego środowiska graficznego

Interfejs Plasma jest w zasadzie bardzo podobny do tego, który znamy z systemu Windows. Mamy bowiem "klasyczne" menu startowe z aplikacjami, które podzielone jest na kategorie, pasek zadań z możliwością przypinania różnych programów i widżetów, a także ikonki aplikacji, czy też funkcji i narzędzi po prawej stronie. W zasadzie można powiedzieć, że KDE Plasma jest: "Domyślnie prosta. Potężna, gdy tego potrzebujesz" - czyli taka, jak określają ją twórcy. Na początku nie przytłacza ona bowiem swoimi możliwościami i jest stosunkowo prosta w obsłudze. Natomiast opcje tylko czekają, żeby je odkryć. Jako przykład można podać samo menu startowe: gdy udamy się do ustawień tego elementu, który fachowo w tej dystrybucji nazywa się Uruchamiacz programów, to będziemy mogli zmienić jego ikonkę i podpis, ustalić, w jaki sposób mają być widoczne programy, czy choćby to, gdzie ma być pasek boczny.

Już samo menu startowe (Uruchamiacz programów) można dostosować

KDE Plasma 6.6 oficjalnie. Nowości zawitały do Spectacle, dodano następne usprawnienia i opcję z systemu Windows

We wspomnianych ikonkach po prawej stronie mamy dostęp np. do aktualizacji (jeśli są akurat dostępne), schowka (nie tylko z tekstem, ale i ze skopiowanymi grafikami), modułu Bluetooth, dźwięku (głośność i mikrofon), czy choćby kilku opcji związanych z wyświetlaniem obrazu. W ostatnim przypadku możemy sterować jasnością swojego monitora przez interfejs DDC/CI - nie trzeba instalować dodatkowych narzędzi (mega przydatne i wygodne rozwiązanie). Zarazem jest też skrót do ustawień pozwalających skonfigurować barwy nocne, czy też możliwość szybkiej zmiany trybu na ciemny (w obrębie domyślnego motywu Bryza / Breeze). Dalej mamy połączenia Wi-Fi - jeśli połączymy się z jakąś siecią, to możemy łatwo ją udostępnić innym przez kod QR, z kolei skanowanie tychże kodów też jest możliwe (przez kamerkę), ale trzeba zainstalować narzędzie QRCA. Nieco dalej znajdziemy ustawienia zasilania i stan baterii - tutaj możemy np. szybko dostosować wydajność przez wybór odpowiedniego planu zasilania. Dodatkowe opcje obejmują np. odtwarzacz multimedialny, prognozę pogody, sejfy (można stworzyć szyfrowane foldery, do których dostęp będzie chroniony hasłem), podpięte nośniki danych, drukarki, a także skrót do KDE Connect - narzędzia, o którym poczytamy nieco dalej.

KDE Plasma pozwala regulować jasność monitora - bez potrzeby korzystania OSD...

...ale też szybko ustawić tryb jasny lub ciemny (zmiana domyślnego motywu Bryza)

Zmiana trybu zasilania jest bardzo prosta.

KDE Plasma 6.5 zadebiutowało. Kolejna odsłona pulpitu dla Linuksa oferuje nowość z PowerToys i zwiększa ogólne możliwości

Dostosowanie paska zadań? Wystarczy kliknąć na niego prawym przyciskiem myszki i z menu kontekstowego wybrać opcję Pokaż ustawienia paska (inne opcje pod Ustawienia Ikonowy przełącznik zadań, choć w tym wypadku mówimy o elemencie, który pokazuje przypięte ikony programów). Przejdziemy wtedy w tryb edycji, który umożliwi nam ustawienie jego wysokości, wskazanie położenie, jak również ustalenie kwestii przezroczystości, a nawet dodanie innych pasków. Jak możemy zauważyć na poniższej grafice - opcji jest trochę więcej. Dodanie widżetów jest równie proste: z menu kontekstowego trzeba po prostu oznaczyć opcję Dodaj lub zarządzaj elementami interfejsu, a następnie przeciągnąć dodatek w docelowe miejsce. Do dyspozycji mamy nie tylko wiele domyślnych elementów, ale i bazę z rozwiązaniami od użytkowników, która stoi przed nami otworem.

Pasek zadań łatwo skonfigurować...

...i dodać do niego różne dodatki.

Widżety można przypinać w różnych miejscach - na pasku zadań, albo na pulpicie.

KDE Plasma 6.4 otrzymuje funkcje z Windowsa. Multum praktycznych zmian w środowisku graficznym dla Linuksa

Wspomnieć należy, że środowisko graficzne KDE Plasma pozwala korzystać z przydatnego narzędzia, jakim jest KRunner. Wywołuje się je skrótem Alt + Spacja. Po aktywacja wyświetla się przed nami pasek, na którym można wykonywać np. działania matematyczne, ale zakres jego pracy jest o wiele szerszy, wszak po wpisaniu jakiegoś słowa, zostaną przeszukane ustawienia, pliki, historia przeglądarki, czy też zakładki. Szybko można więc znaleźć to, czego się szuka. Tak naprawdę to rozwiązanie można nazwać globalną wyszukiwarką z dodatkowymi opcjami.

KDE Plasma 6.3 - nowa odsłona środowiska graficznego dla Linuksa już oficjalnie. Ze zmian ucieszą się graficy, choć nie tylko

Oprócz wirtualnych pulpitów KDE Plasma pozwala korzystać z Aktywności. Mimo że są do nich podobne, to spotkamy się tu z nieco głębszą seperacją tzw. przepływu pracy. Jedna z nich może być miejscem do codziennej rozrywki, a drugą można wykorzystać np. stricte do pracy. Na każdej Aktywności możemy ustalić inną tapetę, widżety, czy też ulubione programy na pasku zadań. Do tego przełączenie się pomiędzy jedną z aktywności jest błyskawiczne i można ustalić skrót dla każdej z nich. Co prawda wiele aplikacji można tu uruchomić po raz kolejny, ale nie działa to w przypadku wszystkich, a to w mojej opinii jest jednak sporym minusem (np. GIMP może być uruchomiony tylko na jednej aktywności, a przy próbie otwarcia go na innej zostaniemy przeniesieni tam, gdzie już funkcjonuje). Więcej o aktywnościach dowiemy się z tego wpisu.

Aktywności mają nam pomóc rozdzielić różne zadania od siebie.

KDE Plasma 6.2 - nowa odsłona świetnego pulpitu dla Linuksa już dostępna. Nadeszły usprawnienia dla twórców cyfrowych

Przed zajrzeniem do sekcji ustawień systemowych, możemy najpierw przyjrzeć się temu, jak wyglądają niektóre autorskie aplikacje (tych jest ponad 200! - możemy się z nimi zapoznać pod tym adresem). Domyślny menedżer plików nazywa się Dolphin i nieco przypomina ten z systemu Windows. Przydatną opcją jest tu Podziel - dzięki niej w jednym oknie mogą być wyświetlane dwa miejsca obok siebie. Dolphina też możemy dostosować pod własne preferencje np. aktywując dodatkowe panele. Przykładowy efekt widoczny jest na drugiej z poniższych grafik.

Domyślny menedżer plików - Dolphin

Ten sam Dolphin, ale po kilku zmianach.

KDE Plasma 6.1 - premiera kolejnej wersji środowiska graficznego dla Linuksa, która przynosi sporo zmian i usprawnień

Środowisko graficzne od KDE oferuje też od razu edytor tekstu Kate, przeglądarkę dokumentów Okular, przeglądarkę obrazów Gwenview, czy choćby narzędzie do archiwizacji Ark. Nie zabrakło tu narzędzia do wykonywania zrzutów ekranu i nagrywania wideo o pokaźnych możliwościach (Spectactle), jak również autorskiego monitora systemowego oraz programu do zarządzania partycjami. Rzecz jasna jest też kalkulator, choć osobiście wolę ten z dystrybucji GNOME, w którym dane mogę wpisywać i edytować bezpośrednio w głównym polu. Wygląd niektórych ze wspomnianych aplikacji przedstawiony został na poniższych zrzutach ekranu.

Edytor tekstu Kate

Zarządzanie partycjami KDE

Monitor systemowy

Gwenview pozwala nie tylko przeglądać zdjęcia...

...ale i nieco je modyfikować.

Narzędzie do zrzutów ekranu Spectacle pozwala je również edytować na różne sposoby.

Z aplikacji, które są tworzone przez społeczność KDE, ale domyślnie nie są zainstalowane, warto wspomnieć o Kdenlive, czyli edytorze wideo.

Najlepsze darmowe programy na Linux cz. 2. Monitorowanie GPU, CPU, kontrolowanie wentylatorów, rozpoznawanie muzyki i inne

Jeżeli zależy nam na uzyskaniu informacji o naszych podzespołach, to nie musimy instalować programów, takich jak AIDA64. Wystarczy udać się do Ośrodka informacji, w którym znajdziemy temperatury poszczególnych elementów, jak również informacje o urządzeniach korzystających z magistrali PCI. Nie zabraknie danych o wykorzystywanym procesorze, czy też pamięci RAM. Do tego będziemy mogli sprawdzić stan nośnika danych wraz z informacjami o nim. Mamy więc kolejne przydatne rozwiązanie, które zostało zintegrowane ze środowiskiem graficznym od KDE.

Najlepsze darmowe programy na Linux cz. 1. Monitorowanie GPU, czyszczenie pamięci, obsługa słuchawek, muzyka i inne

Osobny akapit należy się aplikacji KDE Connect, dzięki której nasz komputer i np. smartfon z Androidem mogą stać się dobrymi przyjaciółmi (PC z iPhonem też, ale wtedy mowa bardziej o niezbyt bliskim koleżeństwie, gdyż funkcjonalność jest ograniczona). Po konfiguracji możemy wysyłać między nimi pliki, a nawet współdzielić schowek (po skopiowaniu czegoś na smartfonie można to wkleić na komputerze i vice versa - jeśli tego zechcemy). Mamy też zdalne sterowanie odtwarzanymi multimediami, czy choćby powiadomienia z telefonu na ekranie PC - wraz z możliwością odpisywania na wiadomości (np. z WhatsAppa). Można też odbierać połączenia z poziomu komputera i korzystać ze swoich komputerowych głośników do nich. Możliwości jest tu więc całkiem sporo (zaliczają się do nich również komendy - np. zdalne wyłączenie peceta przez smartfona). Jako że mówimy o Linuksie: z aplikacji KDE Connect można korzystać również na innych dystrybucjach.

KDE Plasma oferuje też sklep z aplikacjami, który ukrywa się pod nazwą Discover - choć prawdę mówiąc, to mówimy tutaj o centrum różnego rodzaju oprogramowania (także aktualizacji). Ma ono schludny wygląd i działa całkiem sprawnie. Przydatna może się okazać opcja Dodatki, która pozwala znaleźć tytułowe elementy dla danej aplikacji i je zainstalować (np. dla GIMP-a lub Kate). Discover może działać zarówno ze skonfigurowanymi repozytoriami (bazy z oprogramowaniem), jak i Flathubem (także baza z oprogramowaniem, ale mająca uniwersalne aplikacje, które mogą działać na różnych dystrybucjach Linuksa - nie zawsze jest to jednak najlepsze rozwiązanie), a więc można dzięki niemu instalować pakiety Flatpak.

Discover - strona główna domyślnego centrum oprogramowania

Discover - widok aplikacji, opcja Dodatki, wybór repozytorium

Linutil to darmowe, otwarte narzędzie do optymalizacji, czyszczenia i konfiguracji systemu Linux

Pora więc przejść do sekcji ustawień systemowych. Na start mamy dostęp do szybkich ustawień, w których można zmienić lub przejść pod kilka opcji - np. związanych z wyglądem lub najczęściej używanymi przez nas ustawieniami. Wszystkie ważniejsze segmenty ustawień są pogrupowane na kategorie. KDE Plasma umożliwia nam konfigurację myszek i klawiatur - zarówno tych zintegrowanych z laptopem, jak i podłączanych przez USB. Mamy oczywiście inne podstawowe opcje, które dotyczą dźwięku, monitora, czy też samej łączności Bluetooth i Wi-Fi, ale w tym miejscu warto chyba bardziej skupić się na innych aspektach. Jedną z ważniejszych dla różnych osób sekcji będą Ułatwienia. To właśnie tu znajdziemy funkcje przydatne dla słabiej widzących (lub wcale), czy choćby daltonistów.

Linux, Windows, macOS - statystyki światowe i z Polski za kwiecień 2026. Zobacz, jak sobie radzą popularne systemy

Osoby lubiące dostosowywanie wyglądu systemu mają spore pole do popisu, gdyż jest dostęp zarówno do gotowych motywów, jak i możliwość zmiany wyglądu poszczególnych elementów. Możemy więc stworzyć własny, unikalny styl, który będzie dostosowany do naszych preferencji. Oczywiście oprócz domyślnych motywów i choćby paczek ikon, mamy dostęp do projektów od społeczności (należy jednak zachować ostrożność, gdyż są to pakiety nienadzorowane). W kwestii animacji samego "systemu" też jest świetnie - okna mogą się za siebie chować w określonych sytuacjach, stawać się przezroczyste, czy też chwiejne podczas przeciągania. Można dostosować animacje otwierania, minimalizowania i zamykania ich. Możliwości w kwestii personalizacji stoją po prostu na wysokim poziomie. Każdego elementu ustawień z osobna nie ma co omawiać, gdyż pokrótce są one widoczne na zrzutach ekranu. Jest ich jednak sporo i można powiedzieć, że są całkiem szczegółowe.

Steruj jasnością i parametrami monitora z poziomu systemu. Zobacz aplikacje Open Source dla Windows i Linux

Na poniższych grafikach możemy zobaczyć, jak może się prezentować środowisko graficzne KDE Plasma. W przykładach tych posłużono się elementami graficznymi, które zostały stworzone przez społeczność. Omawiany pulpit może się upodobnić do macOS od Apple, ale też możemy zaprojektować zupełnie nowy styl. No cóż, tak pokrótce przedstawia się sprawa z omawianym pulpitem od KDE. Wszystko wydaje się tu naprawdę rozbudowane i funkcjonalne, więc zostaje pytanie: czy nie ma tu żadnych wad? W moim przypadku mogę zaliczyć do nich np. błędy przy próbie instalacji motywów od użytkowników - żeby dana paczka została zainstalowana, czasem musiałem kilkukrotnie próbować, a zdarzyło się, że pojawiał się komunikat z błędem "RST_STREAM with unknown error code" i co jakiś czas wysuwało się okienko "Dyski i urządzenia". Z drugiej strony KDE Plasma to już całkiem dojrzały projekt, który ma szansę sprawdzić się u sporej części użytkowników, gdyż ma dużo przydatnych opcji (dla mnie regulacja jasności monitora to naprawdę duży plus, bo nie trzeba instalować w tym celu dodatkowych aplikacji, jak np. na Windowsie i innych dystrybucjach opartych na jądrze Linux), choć trzeba się liczyć z nieco większym zużyciem pamięci RAM (ok. 1,5 GiB na start). Jeśli szukamy czegoś na start, to z tej opcji powinniśmy być zadowoleni.

• « pierwsza
• ‹ poprzednia
• 1
• 2
• 3
• następna ›
• ostatnia »