4,8 TB danych zapisanych w szkle borokrzemowym przetrwa nawet 10 000 lat. Oto Microsoft Project Silica w pigułce

Microsoft Research opublikował w czasopiśmie Nature przełomowe wyniki Project Silica, systemu zapisywania danych w szkle przy użyciu laserów femtosekundowych. Technologia przeszła od drogich krzemianów do zwykłego szkła borokrzemowego, z którego produkuje się naczynia kuchenne Pyrex. Jedna szklana płytka o wymiarach 12×12 cm i grubości 2 mm może przechować 4,8 TB danych przez ponad 10 000 lat. Czy to naprawdę rewolucja w archiwizacji?

Microsoft opracował system zapisu danych w zwykłym szkle borokrzemowym, który teoretycznie przetrwa 10 000 lat bez zużycia energii, ale komercjalizacja wciąż wymaga rozwiązania istotnych wyzwań technologicznych i kosztowych.

Płynny akumulator termiczny inspirowany uszkodzeniami DNA może magazynować energię słoneczną do 481 dni

Sednem innowacji zaproponowanej przez Microsoft Research jest przejście z drogiego, trudnego w produkcji szkła kwarcowego (fused silica) na dostępny i tani borokrzemian, ten sam materiał, który znamy z naczyń żaroodpornych Pyrex. To istotny krok w kierunku komercjalizacji technologii, nad którą Microsoft pracuje od 2017 roku. Zespół opracował dwie metody zapisu. Woksele birefringencyjne (wykorzystujące polaryzację światła) oraz nowatorskie woksele fazowe, wymagające tylko jednego impulsu laserowego zamiast dwóch. Ta druga metoda znacznie obniża złożoność sprzętu, Czytnik potrzebuje tylko jednej kamery zamiast trzech lub czterech.

Volvo znowu wyprzedza konkurencję. Nowe pasy bezpieczeństwa w modelu EX60 dostosują się do twojego ciała

Dane wypalane są w szkle wiązkami laserów femtosekundowych (impulsy trwające 10^-15 sekundy), które tworzą nanoskopijne deformacje w strukturze materiału. Microsoft osiągnął prędkość zapisu 66 Mb/s przy czterech laserach działających równolegle, choć pełne zapisanie jednej płytki 4,8 TB wciąż zajmuje ponad 150 godzin. Badacze twierdzą, że możliwe jest dodanie nawet kilkunastu dodatkowych laserów. Testy przyspieszonego starzenia sugerują stabilność danych przez minimum 10 000 lat w temperaturze pokojowej.

Uniwersytet w Manchesterze pomógł ustanowić nową normę ISO rozwiązującą problem weryfikacji jednowarstwowego grafenu

Problemem jest skala. Square Kilometer Array, zespół teleskopów, generuje 700 petabajtów danych rocznie, co wymagałoby ponad 140 tys. szklanych płytek i setek maszyn pracujących równolegle. W 2019 roku Microsoft zapisał film "Superman" na kwarcowym szkle, później współpracował z Global Music Vault nad archiwizacją muzyki w norweskim Svalbardzie. Teraz technologia wchodzi w fazę praktyczną, ale wciąż daleko jej do zastąpienia taśm magnetycznych LTO-9 (18 TB natywnie, żywotność 30 lat) czy dysków HDD w centrach danych. Project Silica oferuje coś innego. Chodzi o niezmienność, odporność na warunki środowiskowe i zerowe zużycie energii po zapisie. To nisza, ale potencjalnie ogromna, dla archiwów państwowych, bibliotek cyfrowych czy firm potrzebujących prawdziwej niezmienności danych.