Odchudzona instalacja Windows 11 w kilku krokach, dzięki MicroWin. Mniej śmieci, lokalne konto użytkownika, brak TPM 2.0

Z systemem Windows bywało różnie. Jedne wersje zyskały uznanie, a nawet pewien sentyment użytkowników, a inne wręcz przeciwnie. Nie będzie chyba zaskoczeniem, jeśli napiszę, że Windows 11 należy raczej do tych drugich. Wiele osób uważa, że po całkiem udanym Windows 10 firma Microsoft idzie już tylko w dół, wprowadzając w Windows 11 mnóstwo funkcji, aplikacji i ustawień, które łagodnie rzecz ujmując, nie były na szczycie listy oczekiwań użytkowników. Mógłbym napisać, że może zyskać na tym mój ukochany Linux, ale w praktyce Windowsa wciąż używam do pracy (m.in. pakiet Adobe), a po odpowiedniej optymalizacji mogę nawet powiedzieć, że do pewnego stopnia lubię ten system. Do tego celu warto jednak skorzystać z narzędzia, które wyczyści Windows 11 ze zbędnych aplikacji i funkcji, usunie pewne ograniczenia oraz zmieni część ustawień, ale pozostawi funkcje systemowe związane z bezpieczeństwem i zasadniczo nie zmieni sposobu korzystania z systemu. Takim narzędziem jest MicroWin.

Autor: Tomasz Duda

Weź obraz Windows 11 w postaci pliku ISO, zmodyfikuj w nim funkcje, ustawienia i po prostu usuń śmieci, a następnie stwórz nowy obraz ISO z odchudzonym Windowsem 11, który od teraz możesz instalować na komputerze lub wielu komputerach. I tutaj ktoś mógłby powiedzieć, że zapewne tak to wygląda w uproszczeniu, a realna procedura jest strasznie zawiła i trudna, ale nie! MicroWin prawie wszystko zrobi za Ciebie, więc niniejszy poradnik może być bez problemu stosowany również przez osoby początkujące. Druga sprawa jest taka, że MicroWin wchodzi w skład narzędzia WinUtil, znanego również jako Chris Titus Tech's Windows Utility. W tym momencie pewnie sporo osób stwierdzi: O! Znam to! No właśnie, Chris Titus i jego WinUtil to oprogramowanie wolne, otwarte, darmowe i używane od lat przez mnóstwo ludzi, którzy chcą polepszyć działanie Windowsa. A skoro jest to CTT WinUtil, to trzecią zaletą jest fakt, że niczego nie musisz instalować na komputerze. Opisywane narzędzie uruchamia się za pomocą polecenia, a po skończonym działaniu wyłącza się i znika z komputera.

Tworzysz obraz ISO z Windows 11 bez śmieciowych aplikacji i funkcji oraz z lepszymi ustawieniami, który w dodatku ma zautomatyzowany proces instalacji, tworzy lokalne konto i od razu uruchamia się na pulpicie. Wszystko to dzięki MicroWin. Procedura jest bardzo łatwa i krótka.

Darmowe programy do Windows cz. 11. Czyszczenie systemu, blokada telemetrii, usuwanie klikbejtów, edycja zdjęć i inne.

W ramach wstępu zaznaczę jeszcze jedną ważną rzecz. Chcę wyraźnie podkreślić, że MicroWin tworzy delikatnie zmodyfikowaną (ale zauważalnie lepszą) wersję Windows 11. Aktywacja systemu jest taka sama, jak normalnie, antywirus, firewall i większość innych zabezpieczeń działają standardowo, interfejs i obsługa pozostają niezmienione, zasadniczo Windows nadal jest Windowsem, tylko że bez śmieciowych aplikacji i funkcji, z lepszymi ustawieniami i bez niektórych ograniczeń. Jeśli zatem szukasz prostej i przede wszystkim dość bezpiecznej metody na stworzenie odchudzonej instalacji Windows 11, to opisywany tutaj sposób jest właśnie dla Ciebie. Natomiast jeśli chcesz wykonać znacznie mocniejsze, zaawansowane i znacznie bardziej kompletne odchudzanie Windows, wraz z dosłownym wycinaniem funkcji (w tym nawet aktualizacji i zabezpieczeń), to skorzystaj z opisanego około 2,5 roku temu narzędzia Ameliorated wraz z adekwatnymi Playbookami. Ostrzegam jednak, że w przypadku Ameliorated trzeba wiedzieć, co się robi, więc jest to program głównie dla zaawansowanych użytkowników. Ok, przejdźmy zatem do opisu odchudzania Windows 11 za pomocą MicroWin.

MicroWin - odchudź Windows 11 i stwórz obraz ISO do przyszłej instalacji

Zacznij od pobrania systemu Windows 11 w postaci obrazu ISO, z tej strony i zapisania go w pamięci komputera. Należy skorzystać z opcji “Pobierz obraz dysku z Windows 11 (ISO) dla urządzeń x64” i tam wskazać “Windows 11 (ISO w wielu wersjach dla urządzeń x64)”, a następnie niżej kliknąć przycisk Pobierz teraz i wybrać język. Teraz skopiuj następujące polecenie: irm "https://christitus.com/win" | iex, bo jest ono wymagane do uruchomienia narzędzia WinUtil / MicroWin.

Otwórz Menu Start, wpisz “Terminal”, kliknij tę aplikację prawym przyciskiem myszy i wybierz opcję Uruchom jako administrator. Narzędzie WinUtil (jako całość) modyfikuje i optymalizuje rzeczy, które właśnie takich uprawnień wymagają, więc jest to wskazane. W otwartym oknie Terminala wklej skopiowane wcześniej polecenie, czyli: irm "https://christitus.com/win" | iex, a potem naciśnij Enter.

Po chwili na wyświetlaczu pojawi się okno narzędzia WinUtil. O jego dodatkowych funkcjach wspomnę w dalszej części tego poradnika, ale na razie skupmy się na naszym głównym celu, czyli utworzeniu odchudzonego obrazu ISO, który posłuży do instalacji Windows 11. Dlatego od razu w górnej części okna przejdź do karty MicroWin, a następnie po lewej stronie okna zaznacz opcję “Select your own ISO” i kliknij przycisk Get Windows ISO. W oknie Eksploratora plików zaznacz oryginalny obraz ISO, który został pobrany ze strony Microsoftu i kliknij przycisk Otwórz. Rozpocznie się proces kopiowania plików, który może potrwać kilkadziesiąt sekund, w zależności od komputera.

Gdy kopiowanie się zakończy, to po lewej stronie okna pojawią się nowe opcje i pola, które można wypełnić. Przede wszystkim na samej górze należy wskazać, w jakiej wersji ma być utworzony Windows 11: Home, Education czy Pro. Wskaż oczywiście wersję, do której masz licencję / klucz (lub zamierzasz takowe kupić). UWAGA! W tym miejscu chcę wyraźnie zaznaczyć, że Windows 11 Pro ma mniej ograniczeń w stosunku do wersji Home, np. Zasady Grupy / Group Policy Objects i nie tylko. Jeśli więc chcesz w pełni wykorzystać opisywane narzędzie, to Windows 11 Pro jest wskazany. Ja dysponuję jedynie dwiema licencjami na Win 11 Pro, więc nie byłem w stanie sprawdzić, jak ten proces wygląda w wersji Home. 

Po wybraniu wersji możesz skorzystać z innych opcji. Przykładowo możesz do systemu wstrzyknąć sterowniki, ale jest to z pewnością funkcja dla osób zaawansowanych, które wiedzą, co robią. Możesz też zaznaczyć opcję “Import drivers from current system”, co w praktyce oznacza, że do obrazu ISO zostaną dołączone sterowniki z komputera, na którym ten obraz tworzysz. To jest opłacalne tylko w przypadku, gdy chcesz tworzyć instalację wyłącznie dla tego konkretnego PC. Jeśli instalacja ma być uniwersalna (na różne komputery, np. w przyszłości na nowszą maszynę), to nie dodawaj sterowników wcale. Dalej w polu Username wpisz nazwę użytkownika, którego konto ma zostać utworzone w Windows. Tak, jak pisałem wcześniej: narzędzie MicroWin działa niemal w stu procentach automatycznie i pomija większość konfiguracji Windowsa. Samo tworzy konto użytkownika, które w dodatku jest lokalne: brak konieczności logowania na konto online, co pośrednio przekłada się na lepszą prywatność (mniejsze śledzenie i telemetrię). Pole Password (hasło) możesz pozostawić puste, jeśli chcesz, żeby PC włączał się od razu do pulpitu lub jeśli zamierzasz dodać hasło później. To też ma sens, zwłaszcza jeśli np. za rok będziesz instalować ten obraz na innym komputerze i zapomnisz tego hasła. Na końcu kliknij przycisk “Start the process” i wskaż miejsce, w którym ma być zapisany nowy, zmodyfikowany, odchudzony obraz Windows 11 oraz kliknij Zapisz.

W tym momencie rozpocznie się proces realnego tworzenia i zapisywania nowego pliku ISO. Może to trwać około 10 minut, w zależności od komputera. Jeśli masz taką ochotę, to klikając okno Terminala (może kryć się pod oknem WinUtil), będziesz w stanie podejrzeć bieżące postępy. Widać tam między innymi, że usuwane są aplikacje i funkcje, modyfikowany jest rejestr, zmieniane są ustawienia i zasadniczo całość jest czyszczona oraz optymalizowana. Na końcu wyświetlane jest małe okienko z powiadomieniem “Done”. W tym momencie dysponujesz wyczyszczonym, zoptymalizowanym i do pewnego stopnia odchudzonym obrazem ISO, więc teraz czas stworzyć bootowalny pendrive z Windows.

Do utworzenia pendrive z Windows polecam skorzystać z darmowego, wolnego, otwartego i bardzo lubianego programu Rufus, który pobrać możesz bezpośrednio z GitHub. Nie musisz go nawet instalować, bo działa on także w wersji przenośnej (portable). Podłączasz pendrive do USB w komputerze, najlepiej minimum 8 GB (jego pamięć zostanie wymazana i nadpisana), włączasz Rufusa, wskazujesz podłączony pendrive, w polu “Wybór bootowania” otwierasz nowy, zmodyfikowany plik ISO, który przed chwilą został stworzony, w polu “Nazwa woluminu” możesz wpisać w zasadzie cokolwiek (lub zostawić domyślną nazwę), a resztę ustawień w zasadzie pozostawiasz bez zmian. Na dole okna Rufusa jest jeszcze mały przycisk ustawień. Tam widać, że zaznaczone są opcje: “Dezaktywuj wymaganie niezbędnej minimalnej ilości pamięci RAM (4GB+), Secure Boot i TPM 2.0”, a także “Usuń wymaganie konta Microsoft online”. Obie te opcje możesz dezaktywować, ponieważ MicroWin już sam wprowadził te zmiany. Na koniec klikasz przycisk Start i patrzysz jak Twój bootowalny pendrive z Windows 11 się tworzy.

Windows zainstalowany bez śmieci i zbędnych funkcji

Jeśli chodzi o cały proces tworzenia ISO oraz pendrive’a z instalacją Windows, to jest już koniec procedury. Teraz pozostała Ci tylko instalacja system, ale ona też została niemal w całości zautomatyzowana przez MicroWin. W praktyce należy tylko wybrać język i opcjonalnie wprowadzić klucz do aktywacji Windows 11 w tej wersji, która została wybrana podczas tworzenia obrazu ISO. Ten krok możesz jednak pominąć i wpisać klucz później. Piękne jest to, że dosłownie cała reszta instalacji przebiega samoczynnie, a na dodatek nie jest wymagana żadna konfiguracja. Konto użytkownika jest lokalne (tworzone automatycznie), a wszystkie opcje powiązane z kontem online są w tym miejscu wyłączone. Innymi słowy: instalacja wygląda tak, że wybierasz język i po paru minutach (1-2 automatyczne restarty, nie pamiętam dokładnie) pojawia się po prostu pulpit Windows. To wszystko! Moim zdaniem tak to powinno wyglądać w standardzie, bez żadnego kombinowania. Po pojawieniu się pulpitu jest jednorazowo wykonywana jedna ostatnia czynność przez zaprogramowany skrypt (ostatnie czyszczenie i optymalizacje), a potem możesz robić, co tylko zechcesz z Twoim odchudzonym Windowsem.

Po wyświetleniu menu start widać, że na pierwszy rzut oka nie ma tam w zasadzie niczego. Dopiero klikając przycisk Wszystkie (prawy górny narożnik), wyświetlisz garść aplikacji, które albo były po prostu konieczne i użyteczne, albo twórca narzędzia (Chris Titus) uznał je za choćby częściowo przydatne. Jest więc Łącze z telefonem, Notatnik, Paint, Terminal, aplikacja Zdjęcia, narzędzie Wycinanie, a nawet Microsoft Edge (w końcu jakoś trzeba ściągnąć inną przeglądarkę). Pozostał też cały Windows Security, Windows Defender / antywirus / firewall i inne zabezpieczenia. Jak jednak wspomniałem, zlikwidowany został wymóg obecności TPM 2.0 i Secure Boot, co oczywiście nie oznacza, że ich nie może być. Jak najbardziej mogą, jeśli tego chce użytkownik. Usunięty został jednak archaiczny Internet Explorer, nowszy, ale irytujący i w sumie obniżający prywatność Copilot, nie ma też OneDrive oraz wielu innych aplikacji z Microsoft Store.

WinUtil przyda się też po instalacji Windows

Nie będę tutaj szczegółowo opisywał, co warto zrobić po świeżej instalacji Windows, ale dobrym pomysłem jest np. wykonanie aktualizacji systemu oraz zainstalowanie sterowników. Później można przejść do instalowania użytecznych aplikacji oraz wprowadzania dodatkowych ulepszeń (tweaków) i do tego celu ponownie przyda się darmowe narzędzie WinUtil. Otwórz zatem Terminal jako administrator i wpisz komendę: irm "https://christitus.com/win" | iex, a potem kliknij Enter. Po pojawieniu się okna programu na górze zobaczysz różne karty, a wśród nich dwie najważniejsze w tym momencie, czyli Install oraz Tweaks. Pierwsza z nich jest listą wartościowych, polecanych i w znacznej części otwartych / wolnych aplikacji. Po prostu zaznacz te, które chcesz zainstalować (na poniższym zrzucie ekranu zaznaczyłem część tych, których sam używam), a potem kliknij przycisk “Install/Upgrade Applications”. 

Druga karta, czyli Tweaks, zawiera zestaw dodatkowych zmian, które warto wprowadzić w systemie. Co prawda część tych optymalizacji została już wprowadzona podczas tworzenia ISO z Windows 11, ale i tak warto tutaj zajrzeć. Jeśli nie wiesz, co zaznaczyć, a co zostawić, to po prostu na górze kliknij przycisk “Standard”, a potem na samym dole “Run Tweaks”. 

Jeśli jeszcze na sam koniec chcesz dodać do windowsowego firewalla reguły blokujące połączenia z serwerami telemetrycznymi, to możesz jeszcze (zupełnie opcjonalnie i poza procedurą) ściągnąć narzędzie WindowsSpyBlocker, uruchomić je i wpisać 1 (wciśnij Enter), potem znów 1 (Enter) i na końcu ponownie 1 i Enter. W ten sposób dodasz odpowiednie reguły i poprawisz swoją prywatność.