Polska płaci zagranicznym gigantom za własne uzależnienie. I robi to szybciej, niż myślisz

Polska wydaje rocznie miliardy złotych na systemy IT dla administracji, a mimo to wciąż nie ma ustawy, która chroniłaby te dane przed dostępem obcych służb. Raport „Cyfrowa racja stanu”, przygotowany przez Polską Sieć Ekonomii na zlecenie Związku Pracodawców Polska Chmura, zestawia konkretne liczby z opisem mechanizmów, które od lat utrwalają zależność od kilku zagranicznych dostawców. Autorzy proponują konkretne narzędzie, czyli kaskadowy Test Suwerenności.

Polska rocznie przepłaca za zależność, której sama nie musi finansować. Raport Polskiej Sieci Ekonomii pokazuje, gdzie tkwi luka w prawie i jak kaskadowy Test Suwerenności mógłby ją zamknąć.

Ludzie kontra roboty. Pracownicy Hyundaia strajkują, zanim humanoidalne maszyny zdążą zabrać im etaty

Skala problemu dobrze wybrzmiewa w liczbach. Deficyt handlowy w produktach cyfrowych osiągnął w 2025 roku 60 mld zł, a rok wcześniej administracja centralna wydała ponad 7 mld zł na systemy teleinformatyczne. Autorzy raportu „Cyfrowa racja stanu” prognozują, że do 2030 roku import technologii cyfrowych będzie kosztował Polskę więcej niż import wszystkich surowców energetycznych razem wziętych. Powodem jest między innymi rosnący koszt licencji i usług chmurowych, które drożeją średnio o 12 proc. rocznie. W perspektywie pięciu lat oznacza to wzrost wydatków o około 76 proc.

Zwolnienia w Big Tech 2026. AI coraz częściej trafia do rubryki powód, ale rachunek wystawiają serwerownie i centra danych

Mechanizm utrwalający tę zależność raport pokazuje na przykładzie SWZ, czyli specyfikacji warunków zamówienia. W wielu przetargach nadal pojawiają się wymagania techniczne, które w praktyce spełnia tylko jeden dostawca, najczęściej Microsoft. Autorzy wskazują między innymi na wymogi dotyczące zgodności z konkretnym układem paneli czy wykorzystania ikon w formacie 3D. Krytycznie oceniono również sposób określania „krajowości” dostawcy. Punkty zdobywa polska spółka pośrednicząca, podczas gdy dane i usługi trafiają ostatecznie do amerykańskich lub chińskich operatorów chmury. Tymczasem art. 7 ustawy o krajowym systemie certyfikacji cyberbezpieczeństwa już dziś pozwala wymagać rozwiązań odpornych na eksterytorialny dostęp do danych wynikający z przepisów takich jak CLOUD Act czy FISA 702. Według autorów raportu administracja praktycznie nie korzysta jednak z tych możliwości.

Meta pozwana. 26 pracowników zarzuca koncernowi selekcję do zwolnień przez wewnętrzne systemy AI

Proponowanym rozwiązaniem ma być kaskadowy Test Suwerenności, którego zapowiedź premier Donald Tusk przedstawił w czerwcu podczas Europejskiego Kongresu Finansowego. W przypadku zamówień przekraczających 5 mln zł lub 15 mln zł dla infrastruktury, urzędnicy ocenialiby między innymi jurysdykcję dostawcy, możliwość przeniesienia usług do innego podmiotu, a także wpływ kontraktu na rozwój krajowych kompetencji technologicznych. Autorzy raportu podkreślają, że podobne rozwiązania funkcjonują już w innych państwach. Wielka Brytania scentralizowała zakupy IT za pośrednictwem Government Digital Service, Francja rozwija migrację administracji na Linuksa, a Komisja Europejska pierwszy przetarg na suwerenną chmurę powierzyła europejskiemu konsorcjum.