Cryptomator: zaszyfrowany dysk w chmurze. Proste, darmowe i otwarte narzędzie do tworzenia sejfu online. Poradnik

Internetowe usługi pozwalające przechowywać dane są powszechnie używane, ale zapewne większość z nas zdaje sobie sprawę z tego, że nie ma usług całkowicie odpornych na włamania, a część z nich łagodnie rzecz ujmując nie sprzyja prywatności danych. Owszem są firmy, które twierdzą, że nie zaglądają do plików i nie sprzedają informacji, ale chyba nie do końca warto w to wierzyć. Można jednak zdecydowanie zwiększyć prywatność swoich plików, tworząc całkowicie zaszyfrowaną przestrzeń wewnątrz zwykłej, popularnej chmury. Do tego właśnie służy darmowy, otwarty Cryptomator. A najlepsze jest to, że cały ten proces jest niesamowicie łatwy i bezproblemowy, a aplikacja działa nie tylko na różnych systemach operacyjnych. Zapraszam do zapoznania się z tym przydatnym narzędziem.

Autor: Tomasz Duda

Jeśli ktoś zyska dostęp do Twojej przestrzeni w chmurze, to natychmiast ma pełny wgląd do zawartych w niej danych, a tam mogą się znajdować wrażliwe informacje, niejawne dokumenty itp. I wcale nie musi chodzić o sytuację, w której ktoś łamie zabezpieczenia usługodawcy albo zna Twoje hasło. Wystarczy, że nie zablokujesz komputera i ktoś niepożądany po prostu zacznie z niego korzystać albo świadomie dasz komuś dostęp na chwilę, a ten ktoś zacznie zaglądać tam, gdzie nie powinien. Jak zatem Cryptomator poprawia tę sytuację?  Załóżmy, że masz zainstalowaną aplikację do obsługi jakiegoś dysku w chmurze, np. Dropbox czy Dysk Google i za jej pomocą przesyłasz / synchronizujesz pliki online. Jest to łatwe i szybkie, ale jeśli ktoś dostanie się na Twój dysk, to wszystko ma podane jak na tacy. Ale… Ty instalujesz Cryptomator, tworzysz silne hasło do szyfrowania, wskazujesz, że chcesz zapisywać zaszyfrowane pliki nie lokalnie, lecz na dysku online, a wspomniane narzędzie tworzy dla Ciebie wirtualny dysk, na który kopiujesz foldery i pliki, a one za moment pojawiają się w Twojej chmurze, tylko że całkowicie zaszyfrowane. Mają zmienione nazwy, rozszerzenia i nie da się ich otworzyć bez Twojego hasła głównego do programu Cryptomator. A wirtualny dysk lokalny ukrywasz jednym kliknięciem.

Jeśli korzystasz z popularnego dysku internetowego (Google, Apple, Microsoft, Dropbox itp.), to bardzo łatwo możesz utworzyć na nim zaszyfrowaną przestrzeń, w której nikt nie podejrzy plików, nawet, jeśli dostanie się na Twoje konto. Służy do tego darmowy, otwarty Cryptomator.

Darmowe programy do Windows cz. 10. YouTube bez reklam, porównywarka AI, przeglądarka zdjęć, darmowy edytor wideo i inne

Cryptomator - darmowe szyfrowanie plików na Twoim dysku online

Cryptomator ma swoją oddzielną stronę internetową, na którą warto zajrzeć, bo jest tam sporo dodatkowych informacji, ale można go pobrać również bezpośrednio z popularnego serwisu GitHub. Jest to oprogramowanie o otwartym źródle, wolne i darmowe dla osób prywatnych, freelancerów i bardzo małych zespołów. Natomiast do szerokiego użytku w firmach przeznaczony jest płatny Cryptomator Hub. Program jest (w większości) przetłumaczony na język polski i zainstalować można go bezpłatnie na komputerze z systemem Windows, macOS i Linux. Ciekawe jest jednak to, że aplikacje mobilne są płatne, ale na szczęście jednorazowo, bez żadnych subskrypcji, choć twórcy deklarują, że chcą udostępnić też wersje “freemium” na Androida i iOS. Warto podkreślić, że Cryptomator na komputerach działa inaczej, niż na smartfonach. Na PC jeśli masz zainstalowanego klienta do synchronizacji plików od danego usługodawcy, to Cryptomator go niemal na pewno obsłuży (Dysk Google, iCloud, Dropbox, OneDrive itp.). Natomiast na urządzeniach mobilnych Cryptomator łączy się bezpośrednio przez API, a listę wspieranych usług znajdziesz tutaj.

Cryptomator - konfiguracja i używanie

Zanim rozpoczniesz używanie Cryptomatora upewnij się, że już w systemie masz aplikację odpowiednią dla używanego przez Ciebie dysku w chmurze i jesteś w niej zalogowany. Ja dla przykładu korzystam z aplikacji Dropbox. Teraz możesz zainstalować narzędzie Cryptomator, a po jego otwarciu naciśnij przycisk “+” w lewym dolnym narożniku okna i tutaj z menu wybierz “Create New Vault”. Nie wiem dlaczego to menu nie jest przetłumaczone na j. polski, ale reszta już powinna być. Teraz nadaj swojemu sejfowi nazwę. W następnym kroku program zapyta Cię, gdzie powinien przechowywać zaszyfrowane pliki: wskaż tę usługę chmurową z której korzystasz i do której już masz zainstalowaną aplikację. W moim przypadku jest to Dropbox, ale może być dysk od Google, Apple, Microsoft itp. W kolejnym kroku możesz opcjonalnie ustawić maksymalną długość zaszyfrowanych nazw plików. Standardowo jest to 220 znaków.

Teraz wymagana jest odrobina skupienia, bo trzeba stworzyć odpowiednie hasło, wymagane do uzyskania dostępu do stworzonego sejfu (czyli w praktyce dysku wirtualnego). Rzecz jasna hasło powinno być dość długie (moim zdaniem minimum 20 znaków, ale każdy sam decyduje) i składać się z małych i wielkich liter, cyfr oraz znaków specjalnych. Rzecz jasna takiego hasła nie należy zapisywać na kartce, lecz najlepiej w menedżerze haseł działającym bez dostępu do internetu. Jest też opcja stworzenia klucza odzyskiwania dostępu do swoich danych w przypadku utraty / zapomnienia hasła.

Po ustawieniu hasła i klucza pojawi się informacja, że dodano sejf i możesz kliknąć przycisk “Odblokuj teraz”, a następnie wpisać hasło z opcją jego zapamiętania. Klikasz Odblokuj i masz już dostęp do swojej szyfrowanej przestrzeni utworzonej na dysku online. Wprowadzenie loginu i hasła do chmury nie było potrzebne, ponieważ jak już zaznaczyłem wcześniej, Cryptomator na komputerach nie jest klientem sam w sobie, lecz odpowiada jedynie za szyfrowanie, wymaga więc obecności oryginalnego klienta, w którym użytkownik jest zalogowany na swoje konto. Cryptomator korzysta z niego do transferu zabezpieczonych danych.

Dalej sprawa wygląda jeszcze prościej. Możesz kliknąć przycisk “Otwórz lokalizację” albo po prostu wejść w Twój komputer i tam zobaczysz wirtualny dysk / partycję, o nazwie takiej, jaką ustaliłeś dla stworzonego przed momentem sejfu. Tutaj w zasadzie robisz co chcesz: możesz kopiować pliki, organizować je w foldery, nazywać wszystko tak, jak masz ochotę. Dla Cryptomatora nie ma to wielkiego znaczenia, bo on i tak zmienia nazwy, foldery, rozszerzenia, szyfruje dane i wszystko wrzuca na dysk online w sposób, który dla osoby postronnej będzie zasadniczo bezużyteczny. Innymi słowy: tylko Ty na swoim wirtualnym dysku (sejfie) widzisz oryginalną treść i możesz podejrzeć pliki. W chmurze te dane są niewidoczne, a pliki niemożliwe do otwarcia, bez klucza szyfrującego, który masz tylko Ty. Cryptomator dodaje jednak własne pliki, z których najważniejsze są: vault.cryptomator oraz masterkey.cryptomator (wraz z ich kopiami zapasowymi), bo mogą one posłużyć do odtworzenia dostępu do tego sejfu, na innym komputerze lub po ponownej instalacji systemu operacyjnego. Oczywiście hasło / klucz odzyskiwania i tak będą potrzebne, bo to one pozwalają odszyfrować dane.

Pliki kopiujesz tylko do sejfu (wirtualnego dysku) na swoim komputerze. Online tworzy się tylko ich kopia i tam niczego nie wrzucasz bezpośrednio, bo się to nie zaszyfruje. Bezpieczne szyfrowanie działa tylko za pośrednictwem narzędzia Cryptomator. Oprócz tego należy pamiętać, że jeśli wejdziesz na swój dysk online i tam znajdziesz pliki i katalogi o dziwnych nazwach, to nie wolno zmieniać nazw tych plików i folderów w chmurze. Informacja o tym jest automatycznie dodawana do utworzonego sejfu, w postaci niezaszyfrowanego pliku “IMPORTANT.rtf”. Jeśli usuniesz plik lokalnie, czyli na dysku wirtualnym (w sejfie), to zniknie on również online, ale podkreślić trzeba, że działa to również w drugą stronę: jeśli usuniesz zaszyfrowany plik z chmury, to zniknie on także z lokalnego sejfu na Twoim komputerze. Jeśli zablokujesz sejf lokalny (na komputerze), to widoczność wirtualnego dysku znika i nie da się do niego dostać bez hasła. Sejfów można dodać więcej niż jeden, jeśli ktoś ma taką potrzebę. Miejsce na dane jest ograniczone pojemnością dysku w chmurze. Po jego zapełnieniu pliki nie będą przesyłanie i tym samym nie będą przechowywane online, w postaci zaszyfrowanej.

W ustawienia sejfu można wejść tylko, gdy jest on zablokowany. Znajdziesz tam m.in. opcję zmiany nazwy sejfu i przydatną opcję automatycznego blokowania sejfu po określonym czasie bezczynności (domyślnie 30 minut, ale moim zdaniem warto to skrócić). Jest opcja wyboru rodzaju zamontowanego woluminu, Windows File System Proxy: WinFsp, WinFsp (Local Drive) albo Web Distributed Authoring and Versioning: WebDAV (Windows Explorer), WebDAV (HTTP Address), wraz z własnymi flagami i punktem montowania. Da się też oczywiście zmienić hasło i wyświetlić klucz odzyskiwania. Ustawienia mogą się nieco różnić na macOS i Linux.

W ustawieniach aplikacji Cryptomator można znaleźć np. funkcję uruchamiania przy starcie systemu, automatycznego blokowania sejfów po opuszczeniu aplikacji, dodawania odblokowanych sejfów do Eksploratora plików (jako dysk wirtualny), a także automatyczne aktualizacje oprogramowania. To w zasadzie wszystko, jeśli chodzi o podstawowe możliwości narzędzia Cryptomator. Daj znać w komentarzu, czy Twoim zdaniem jest to aplikacja przydatna i czy typowy użytkownik domowy ma w ogóle potrzebę szyfrowania danych na dysku online. Podziel się opinią. Udanego dnia!